Blinde Vlek

De geur van zonnebrand die je doet terugdenken aan die fijne zomervakanties van vroeger, het horen van een liedje dat je terugbrengt naar dat ene mooie moment met je vrienden, of het zien van een oude foto waar een waardevolle familieherinnering aan is gebonden. Allemaal ervaringen die je terugbrengen naar een specifieke tijd in het verleden. Dit gevoel noemen we ook wel nostalgie.

De laatste tijd werd ik vaak overvallen door dit fenomeen. Producten zoals LP’s en analoge camera’s spelen hierin een rol en niet alleen bij mij viel mij dit op. Meerdere leeftijdsgenoten (van 20-25 jaar) maken gebruik van deze producten. Dit was de aanleiding om nostalgie verder te onderzoeken onder deze doelgroep. Nostalgie wordt over het algemeen aangeduid als een sentimenteel verlangen naar het verleden [1]. Uit onderzoek is gebleken dat deze bitterzoete emotie jongvolwassenen van 20-25 jaar voornamelijk laat terugverlangen naar hun kindertijd. Als kind zijnde waren ze nog niet bezig met de online wereld, de problemen die zich afspelen of de verantwoordelijkheid die ze nu moeten dragen. Ze waren bezig met leven; ervaren van momenten en niet meer dan dat.

Deze nostalgische gevoelens laten hen beseffen dat deze tijd voorbij is gevlogen en nooit meer terug zal komen, en dat daarmee tijd vergankelijk is. Dat de huidige maatschappij door hen als vluchtig wordt ervaren helpt hier niet aan mee. Deze factoren zorgen ervoor dat zij alles uit het leven willen halen en momenten niet weer voorbij willen laten vliegen. Dit maakt dat zij continu bezig zijn met wat nog moet komen, en niet wat er nu is. Dit valt mooi uit te leggen met de zogenaamde ‘herinnerende ik’ en ‘ervarende ik’. Het belangrijkste verschil tussen deze twee ‘ikken’ is de omgang met tijd. De ‘ervarende ik’ is bezig met het heden en leeft in het moment, terwijl de ‘herinnerende ik’ bezig is met wat er al is beleefd en wat er in de toekomst nog meegemaakt moet worden [2]. De ‘herinnerende ik’ neemt vaak de bovenhand in het leven van jongvolwassenen, blijkt uit onderzoek. Ze laten momenten juist voorbijgaan, omdat ze niet volledig ervaren in een moment. Hiermee wordt er minder aandacht besteed aan de ‘ervarende ik’; ze zijn niet in het moment.

Dit was de aanleiding tot het ontwerp ‘Blinde Vlek’. Deze installatie biedt de doelgroep de mogelijkheid om in het moment te zijn. Door een veranderde visuele beleving zijn zij bezig met het moment, waardoor de focus ligt op ervaren. In dit ontwerponderzoek zijn verschillende methodes ingezet om tot een antwoord te komen op de onderzoeksvraag. Hieruit is geconcludeerd dat een andere beleving in een moment tot stand komt als er een directe veranderde visuele waarneming plaatsvindt. Deze waarneming wordt gerealiseerd door een filter tussen mens en werkelijkheid in, ook wel genaamd 'Blinde Vlek'.

Stel je voor, je loopt door een park of over een plein en ineens wordt je aandacht getrokken door een samenspel van lijnen en kleur dat bijna lijkt te dansen. Voor je zie je iets staan wat je nog niet eerder hebt gezien. Het trekt je aandacht en nodigt uit tot gebruik. Doordat je er in mag stappen, waan je jezelf in een bubbel, waarin je van binnenuit verwonderd wordt door een veranderde waarneming van de omgeving. Je beleeft ‘Blinde Vlek’.

‘Blinde Vlek’ is een 360 graden installatie, die zich in zijn geheel om de gebruiker heen bevindt. In deze manshoge installatie kijkt de gebruiker door een bewegend filter naar de omgeving. Deze filter bestaat uit een holografisch, verticaal lijnenspel, waarbij beweging en natuurlijk licht zorgen voor constant veranderende kleuren. De gebruiker heeft door middel van handmatige bewegingen de mogelijkheid om de snelheid en de draairichting van de installatie te bepalen. Deze interactie tussen de gebruiker en de installatie zorgt voor een diepere beleving van de filter.

De gebruiker stapt de installatie in om van binnenuit een veranderde waarneming van de omgeving te ervaren op visueel niveau. Deze veranderde visuele beleving zorgt ervoor dat de gebruiker bezig is met het moment. De focus wordt verlegd naar hun ‘ervarende ik’ en hiermee is de gebruiker even in het moment.

De installatie zal tijdelijk op een bepaalde locatie staan, om vervolgens ergens anders weer te verschijnen. Doordat je niet precies weet waar de installatie is gebleven, maar deze onverwachts weer tegen kunt komen in een andere omgeving, blijft de filter interessant en uitdagend.

Vanuit het visuele aspect gezien hebben jongvolwassenen figuurlijk een blinde vlek voor de waarneming van hun omgeving. Ze kijken wel, maar zien niet. ‘Blinde Vlek’ laat je zien door te kijken.