DisleksieDek

Vanuit deskresearch op het internet, waar gekeken is naar veel verschillende werken/ projecten/ uitingen die er al bestaan over dyslexie, is gebleken dat er veel ‘dyslexie simulatoren’ zijn, die je dyslexie kan laten ervaren. Als dyslect heb ik mijn dyslexie in deze simulatoren niet kunnen ervaren zoals ik dat zelf ervaar. Vanuit deze constatering is de vraag ontstaan: Ervaren andere dyslecten hun dyslexie ook anders, zoals het nu wordt weergeven?

In mijn onderzoek heb ik interviews gehouden met diverse andere dyslecten en daaruit is inderdaad de bevestiging gekomen dat andere dyslecten hun dyslexie ook anders ervaren dan dat de reeds bestaande simulatoren weergeven. Ik heb tijdens de interviews gevraagd hoe zij hun dyslexie ervaren en hier kwamen een paar interessante onderdelen en quotes uit:

-  "Soms kan ik geen letter koppelen aan de klank die ik hoor, dus ik hoor wel een klank en dan is het gewoon volledig “leeg” bij welke letter er dan bij hoort.”

-  “Ik weet meestal wel dat ik iets fout schrijf, maar ik kan dan niet zeggen wat er dan precies fout is.”

-  “Ik draai cijfers om, zoals 85 en 58 of ik zeg een heel ander getal, zoals 74.”

-  “Ik zie de letters niet dansen. Ik zie/ lees de zin met een “fout” woord. Dit klopt niet nadat ik het gelezen heb, dus lees ik het opnieuw en zie het dan wel goed.”

Naast het stereotype ‘dyslexie’ op gebied van lezen en spelling, zijn er ook nog andere onderdelen van dyslexie die niet iedereen weet, maar ook te maken hebben met dyslexie. Bijvoorbeeld deze quotes uit de interviews:

-  “Ik heb last van omgevingsgeluiden. Ik merk dat ik dan minder makkelijk begrijp wat er om me heen gebeurt. Ik kan me minder goed focussen en dan ook niet precies horen wat er gebeurt.”

-  “Ik ben heel chaotisch en ben vaak alles kwijt.”

-  “Ik vind telefoonnummers en namen onthouden echt moeilijk.”

-  “Ik kan geen analoge klok lezen, alleen digitaal.”

Dit is een belangrijk onderdeel in mijn uiteindelijke werk om ook de dyslect zelf meer inzicht te geven in het gehele dyslexie spectrum en zijn/haar dyslexie te laten ervaren. Buiten het interviewen van de dyslecten zelf, is het ook belangrijk om de directe omgeving (het gezin) van de dyslecten te interviewen. Hoe ziet de directe omgeving de dyslexie van de dyslect?

- “Tijdens het voorlezen hapert hij/zij weleens."

- “Hij/zij schrijft slordig en maakt spellingsfouten.”

- “Hij/zij heeft moeite met lange woorden lezen.”

Dit komt voor een deel overeen, maar veel onderdelen weet de directe omgeving ook niet. Dyslexie hebben de meesten zelf ook nog nooit ervaren. Vanuit eigen invullingen en misschien uitleg van bijvoorbeeld een orthopedagoog, hebben ze een voorstelling gemaakt hoe dyslexie ervaren kan worden. Op internet vind je diverse simulaties, maar die geven volgens het onderzoek een ook groot deel van de werkelijke dyslexie ervaringen niet weer.

Door de directe omgeving meer bewust te maken van de vele verschillende onderdelen van dyslexie en het vooral ook laten ervaren, wordt er meer begrip gecreëerd en inzicht gegeven in de belevingswereld van een dyslect en krijgt de dyslect ook meer erkenning. Het is belangrijk voor de impact van de bewustwording, dat ze de werkelijke dyslexie ervaringen op kunnen doen en het ervaring op kunnen doen, is niet voldoende op internet terug te vinden.

Maar hoe doen we dat dan?
Een niet-dyslect, kan dyslexie ervaren door opdrachten uit te voeren waarbij je dyslexie kan ervaren, waarbij factor tijd een belangrijk onderdeel is. Voor het creëren van inzicht en begrip, is het ook van belang dat dyslecten en niet-dyslecten deze opdrachten samen kunnen ervaren, omdat dat meer impact heeft bij de niet-dyslecten en de erkenning naar dyslecten bevordert. Hoe leuk is het om dit in een opdrachten spelvorm te gieten?

Ik heb hiervoor het interactieve opdrachten bordspel DisleksieDek ontwikkeld.

Met DisleksieDek kan dyslexie worden ervaren op de manier zoals wij, dyslecten, onze dyslexie ervaren. Het bordspel laat met verschillende opdrachtkaarten zien en door het te doen, hoe dyslexie ervaren kan worden door niet-dyslecten. Daarnaast is er een strijd tussen dyslecten en niet-dyslecten waarbij dyslecten meer in het voordeel zijn. In de echte wereld hebben dyslecten uitdagingen die de “normale” mens niet ervaart.

Het doel is om de dyslecten en niet-dyslecten een leuke speelervaring / beleving te geven vanuit de verschillende kanten die dyslexie kent, zodat de dyslect beter begrepen gaat worden en de erkenning voor de complexiteit van dyslexie groeit.

Het bordspel heeft drie kaartensets en er zijn 2 soorten personen: de dyslecten en de niet-dyslecten.

- De niet-dyslect krijgt de set met onderdelen van een dyslexie simulatie, op de manier zoals dyslecten die wel ervaren.

- De dyslect krijgt de set met onderdelen waar dyslecten goed in zijn, zoals visuele onderdelen en spreken in plaats van lezen en schrijven.

Iedereen begint op start en gooit de dobbelsteen om stappen vooruit te gaan. Ze gaan om en om een opdracht van hun set uitvoeren binnen de 20 seconden (voor niet-dyslecten) en 30 seconden (voor dyslecten). Als je de opdracht goed uitvoert, mag je op je plek blijven staan. Als dit niet het geval is, moet je het aantal gegooide ogen weer terug achteruit en krijg je een ‘Ik had de opdracht fout, dus ik moet een beurt wachten”-kaart en moet je een beurt wachten. Je strijd tegen elkaar om als eerste bij finish te komen. Als extra uitdaging is er een derde set kaarten waarbij de beide soort personen strijden voor dezelfde kaart. Als degene die op het vakje terecht is gekomen (speler 1), wint, gebeurt er niks. Is dit andersom? Dan moet speler 1 het aantal gegooide stappen achteruit, maar de speler hoeft verder geen beurt over te slaan.

Het doel van DisleksieDek is om de dyslecten en niet-dyslecten (bijv de directe omgeving; het gezin) een ervaring / beleving te geven vanuit de verschillende kanten die dyslexie kent, zodat de dyslect beter begrepen gaat worden en de erkenning voor de complexiteit van dyslexie groeit. Door het spel wordt dyslexie in een breder spectrum getrokken, gaan ze het ervaren, waardoor de dyslect en de directe omgeving een ruimer beeld, inzicht en begrip krijgen van de dyslexie van de dyslect en de diversiteit van dyslexie. Het blijkt uit de feedback en de afgenomen tests dat DisleksieDek, het samen actief spelen met de opdrachten en dat met elkaar ervaren en bespreken, ook als bijkomend doel heeft om geïrriteerde onbegrip situaties te verminderen en een versoepeling van de omgang met elkaar te bereiken.

Om tot borging en groei te komen van het inzicht en begripsvorming door de dyslexie ervaringen, is het aan te bevelen om het spel na een tijdje nog een keer te spelen inclusief de begin-toetsvragen en eind-toetsvragen op te schrijven in het invulboekje. Zo kan je vervolgens zien, wat er veranderd is sinds de vorige spel ervaring en of er weer groei gerealiseerd is. In de strategie komt er nog een additionele opdrachten kaartenset.

Ik ben gediagnosticeerd met dyslexie. Voor die diagnose waren er regelmatig wat problemen / irritaties / ruzies met mijn directe omgeving (Het gezin; ouders, broers en zussen). Dan denk je dat het na de diagnose beter wordt, maar er waren nog steeds irritaties over en weer. Op internet kon ik mezelf ook niet helemaal kunnen herkennen in de beschikbare materialen en dat vond ik erg vervelend. Je kon alleen informatie over het meest voorkomende dyslect type vinden, maar er is niet maar 1 type dyslect. Ieder persoon is anders en ervaart dingen anders. Tijdens mijn onderzoek kwam ik er dan ook achter dat mijn dyslexie niet goed of duidelijk werd gevisualiseerd of gesimuleerd door de beschikbare informatieve materialen over dyslexie op internet. Mijn directe omgeving en ikzelf zijn er dan ook pas later achter gekomen wat er allemaal onder dat enorme spectrum dyslexie zit.

Na uitgebreid deskresearch over projecten die gaan over dyslexie en deskresearch op websites over dyslexie kwam ik erachter dat er bijna alleen een stereotype dyslect laten zien wordt, namelijk de dyslect met dansende letters, zinnen die blijven bewegen etc. Door persoonlijke interviews met de persoonlijke interviews met diverse andere dyslecten, hun directe omgeving en een dyslexie coach (Studiegenoten, ouders van studiegenoten en kennissen) over hun eigen ervaringen, reacties van hun directe omgeving, wel/niet begeleiding en wat ze vinden van de huidige beschikbare materialen, blijkt dat deze dyslecten soms overlappen, maar ook vooral hun dyslexie allemaal anders ervaren en dat de omgeving niet op de hoogte is van de diversiteit in het dyslexie spectrum. Met de dyslecten heb ik tijdens de interviews hun dyslexie besproken en later mijn prototypes getoetst en daar eventueel dingen aan aangepast om het te verbeteren. Tijdens deze interviews werd er bevestigd dat de huidige beschikbare informatie alleen uitgaat van de meest voorkomende stereotype dyslect (wat een erg beperkte benadering blijkt) en een deel van het dyslexie spectrum (die wel in mijn eerste prototypes voorkomen) niet goed terug te vinden is. De juiste voorlichting en beschikbare hulpverlening schiet hierin dan ook te kort, wat de kans vergroot op onbegrip en irritatie bij de dyslect en de directe omgeving. Doordat sommige onderdelen van dyslexie niet bekend/gemist/gecompenseerd worden, kan het zelfs voorkomen dat een diagnose pas op latere leeftijd wordt vastgesteld, zoals dit bij mij het geval is geweest. In mijn interview met een dyslexie-coach heb ik gesproken over haar ervaringen met dyslecten. Wat valt er op? Waar zijn dyslecten juist goed in? Wat zou je willen dat mensen wisten over dyslexie? Dit heb ik als input gebruikt voor mijn prototypes, bordspel opdrachten en bevestiging van mijn onderzoek.

Daarom is het belangrijk dat de diversiteit van de dyslecten aan het licht moet worden gebracht. En dat middels ontwerp, de omgeving van de dyslect actief ondersteund moet worden in het begrijpen van de verschillende onderdelen van dyslexie, zoals bijvoorbeeld hinder van omgevingsruis en niet alleen lezen en spelling. Hierdoor kunnen onbegrip, irritaties voorkomen worden. Iets ervaren heeft vaak meer impact dan het alleen lezen, en om het inzicht en begrip te verhogen moeten mensen actief geholpen worden om dit in te gaan zien.

Ook is het belangrijk dat een niet-dyslect zich gaat realiseren dat een dyslect anders denkt en op bepaalde vlakken meer tijd nodig heeft, zoals bijvoorbeeld dingen uitleggen of komen tot de kern. Hier speelt ook de kracht van herhaling in mee om zo een versoepeling te krijgen in het met elkaar omgaan tussen de niet-dyslect en de dyslect.

Ik heb daarom gekozen voor een bordspel om meer inzicht te krijgen in de diversiteit van dyslexie en daar op spelenderwijze met elkaar achter zien te komen en het vooral samen actief te gaan ervaren. Door verschillende soorten dyslexie en verschillende irritaties of bepaalde uitgesproken dingen terug te laten komen, die impact hebben en hebben gehad op de dyslect, erover te praten en te lachen, bereik je meer inzichten en versoepeling van het met elkaar omgaan. In het spel zitten ook onderlinge vragen vooraf en achteraf in het spel om te toetsen of dat het spel al wat meer inzicht heeft geboden. Hierdoor creëer je al een eerste stap tot meer geduld, rust en begrip, bij wat eerder als geïrriteerde situaties werd ervaren. Door het spel nogmaals te spelen en/of vervolgens een extra set spelopdrachten aan te schaffen, gaat het inzicht en begrip met elkaar nog verder groeien.