Een reis door de wereld van koffie

by Marc Breuer

Hoe kan ik mensen wakker schudden over de maatschappelijke en ecologische effecten van de koffie die zij drinken, met als doel te motiveren bewuste keuzes te maken?

Human | story | Experience Design | Food Design | Koffie | Projectie | Graduation Work | 2023

Koffieboeren wereldwijd worden uitgebuit. 44% van kleine boeren leven in armoede met een inkomen onder de €3 per dag, dat zijn ruim 5,5 miljoen mensen (Enveritas, 2019). Om toch te kunnen leven van zo’n kleine opbrengst wordt regelmatig kinderarbeid en slavernij ingezet (ILAB, 2020). Je kunt je wel voorstellen dat deze boeren al helemaal geen geld of aandacht hebben om duurzaam om te gaan met de koffieplantjes en hun omgeving. In 2050 is nog maar de helft van de huidige koffie-grond geschikt om op te verbouwen (Grüter et al., 2022). Een ware koffiecrisis ligt op ons te wachten (Vox, 2020).

Nederlandse koffie cultuur

In veel westerse landen drinkt men meer en meer hoge kwaliteit specialty koffie (GVR, 2021). Deze koffie zorgt vaak voor een hoger inkomen & steun voor de boer. Bijzonder is, dat we hier in Nederland blijven hangen in supermarktkoffie van giganten als Douwe Egberts en Nestlé. Zij verschuilen zich achter greenwashing-labels als Fairtrade & Rainforest Alliance (Brudney, 2023). Worden we dom gehouden? Zijn we echt zo gehecht aan de vertrouwde smaak? Of zijn Hollanders simpelweg te zuinig?

De problemen liggen voornamelijk bij de volgende punten:

- Gebrek aan kennis: Nederlanders weten weinig van koffie en de problemen die spelen. De problemen rondom cacao worden bijvoorbeeld veel meer besproken (Tony’s Chocolonely).

- Gewenning: Douwe Egberts haalt al honderden jaren de allergoedkoopste boontjes uit verre landen, brandt ze superdonker en heeft Nederlanders (als geen ander) overtuigd dat dít échte koffie is. Koffie met een andere smaak dan is daarom al snel vreemd en vies.

- Basisbehoefte: Koffie wordt gezien als iets heel gewoons en alledaags, totaal niet als een wijntje of biertje op de vrijdagavond. Dit maakt het lastig mensen meer te laten betalen voor kwaliteit.

- Moe van duurzaam: Mensen zijn bijna doof voor duurzaamheidsclaims. Niet omdat het ze niet interesseert, maar omdat de claims vaker sprookjes zijn dan realiteit.

No one will protect what they don’t care about, and no one will care about what they have never experienced.

- David Attenborough

Coffee flight

Ervaring met twee gebruikers

Neem plaats aan tafel en laat je meenemen op een immersieve & interactieve reis door de wereld van koffie.

Door te kijken (projectie), luisteren maar ook vooral proeven en ruiken van koffies en hapjes, waan je je in Indonesië, Brazilië, Vietnam en Peru. Hier vind je antwoord op vragen als: waar komt koffie vandaan? Hoe wordt het gemaakt? Wat doet dat met de smaak? Wat zijn de problemen? Wat betekent dat voor jou als consument?

Word verrast door totaal verschillende koffies. Van diepe warme smaken en ouderwets bittere koffie, tot verfrissende tropisch zoete smaken. Het herkennen van subtiele tonen als hout of tropisch fruit is voor de meeste mensen verschrikkelijk lastig. Door een bijpassend snoepje of stukje chocolade wordt dit veel toegankelijker gemaakt.

In het verhaal focus ik op mensen enthousiasmeren over koffie, en de waarde ervan in te laten zien. Ik moedig ze aan meer te kijken naar de afkomst van de koffie: welk land, regio of zelfs welke boerderij. Meer informatie op de verpakking betekent namelijk meer geld en aandacht voor de boer én lekkerdere koffie in jouw beker.

Brudney, A. (2023). Certification Schemes: Why Fairtrade International, Rainforest Alliance and Others are Failing Workers and Consumers — Corporate Accountability Lab. Corporate Accountability Lab. https://corpaccountabilitylab.org/calblog/2023/2/1/certification-schemes-why-fairtrade-international-rainforest-alliance-and-others-are-failing-workers-and-consumers

Enveritas Coffee Poverty Visualisation (Door Enveritas). (2019, 5 december). Carto. https://carto.com/blog/enveritas-coffee-poverty-visualization

Grüter, R., Trachsel, T., Laube, P., & Jaisli, I. (2022). Expected global suitability of coffee, cashew and avocado due to climate change. PLOS ONE, 17(1), e0261976. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0261976

GVR [Grand View Research]. (2021). Specialty Coffee Market Size, Share & Trends Analysis Report By Age Group (18-24, 25-39, 40-59, Above 60), By Application, By Distribution Channel, By Region, And Segment Forecasts, 2023 - 2030. https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/specialty-coffee-market-report

ILAB. (2020). 2020 List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor. In U.S. DEPARTMENT OF LABOR. Department of Labor’s Bureau of International Labor Affairs (ILAB). https://www.dol.gov/sites/dolgov/files/ILAB/child_labor_reports/tda2019/2020_TVPRA_List_Online_Final.pdf

Vox. (2020, 10 augustus). The global coffee crisis is coming [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=6IN4ZcZAUbA