#IKHEBJEDOOR

Aanleiding

“Dat is een leuk poppetje, die wil ik ook want die is stoer en slim” hoorde ik mijn achterneefje van negen zeggen toen we samen ToyStory keken. Op zijn verlanglijstje voor Sinterklaas stond Mr Patato Head bovenaan.”

Mr. Patato Head is in ToyStory geplaatst naar aanleiding van een commercieel belang van de fabrikant van dit speelgoed. De reclametechnieken in de vorm van product placement en sluikreclame komen ontzettend veel voor in het dagelijks mediagebruik van jongeren, in de vorm van influencers op social media, games en films. Echter zijn deze reclametechnieken voor jongeren moeilijk te herkennen en is de bewustwording van de beïnvloedbaarheid hiervan onbekend (John, 1999). De cognitieve capaciteiten in het hogere denken zijn nog niet volledig ontwikkelt, hetgeen de externe beïnvloedbaarheid vergroot (Moses & Baldwin, 2005). Dit maakt hun kwetsbaar in hun mediagebruik.

#IKHEBJEDOOR

Het lesprogramma #IKHEBJEDOOR is ontwikkeld om de jongeren de kennis en vaardigheden mee te geven om de specifieke reclametechnieken als productplacement en sluikreclame in mediacontent zoals influencers op sociale media, games en films te kunnen gaan herkennen en herleiden om zodoende bewustwording te creëren. Dit met doel om een kritische houding en een handelingsperspectief te kunnen vormen in hun eigen mediagedrag. Het lesprogramma #IKHEBJEDOOR volgt drie fases, vormgegeven op basis van de taxonomie van Bloom (Taxonomie van Bloom | Talentstimuleren.nl, z.d.). De eerste fase staat in het teken van kennisoverdracht door middel van een kamer met een aantal doe-opdrachten, o.a. een zenuwspiraal. Door middel van een externe kamer wordt beoogd een aanzet te geven tot helicopterview op hun eigen mediagedrag door uit hun eigen context te stappen. Door middel van de doe-opdrachten wordt de informatie via verschillende sensorische informatiestormen overgebracht: auditief, visueel, tactiel en proprioceptief om zo een bredere leerervaring aan te reiken dan enkel visueel/auditief. De overgang van deze aparte context naar de eigen context en mediagedrag wordt gevormd door thuisopdrachten, waarbij ze hun sociale context betrekken om de draagkracht van de individuele jongere in het project te vergroten. Als laatste stap volgt het bredere perspectief op hun eigen mediagedrag en de invloed van het gedrag van anderen op elkaar. Het programma legt de regie bij de betrokken leerkracht, waar de leerkracht de groepsdynamica en de wensen en behoeften als ervaringsexpert kan toepassen. De leerkracht wordt door het programma ondersteunt door middel van bijvoorbeeld leidende vragen en ander ondersteuningsmateriaal. Het programma ondersteunt de jongere, de leerkracht en de ouder/verzorger in kennis en vaardigheden, de toepassing en de verbreding op het gebied van specifieke commerciële technieken welke bij ieder in het dagelijks leven zeer frequent naar voren komen.

Ervaring

De ervaringen met #IKHEBJEDOOR zijn positief, hetgeen uitwerkt naar een positieve opstelling van de regionale scholenkoepel hiertoe. De kernwaarde ligt in de volledigheid van het programma in strategie met specifiek de doe-opdrachten in de vorm van de kamer. Hierdoor wordt het een unieke beleving een voornamelijk klassiek tekstueel lessysteem wat de jongere kennen. Immers zijn digitale programma’s ook vaak tekstueel met bijkomend visueel en auditieve ondersteuning. De tools die de leerkracht in het lesprogramma krijgt in de vorm van leidende vragen en de thuisopdrachten worden ook als nuttig ervaren. De randvoorwaarden van #IKHEBJEDOOR, bijvoorbeeld in de vorm van de branding, worden positief ervaren en zorgen voor een verhoogde interesse. Daarnaast blijkt dat de opdracht van het zoeken naar productplacement in de thuisopdracht een soort competitie oplevert, ertoe leidt dat de jongeren dagelijks met de nieuwe kennis en vaardigheden bezig zijn. Dan volgt ook een beperking van het onderzoek. Het toetsen van werkelijke gedragsverandering is gecompliceerd en afhankelijk van intrinsieke factoren zoals motivatie, sociale steun en het doen-vermogen van de individuele jongere. Een uiteindelijke gedragsverandering na het doorlopen van #IKHEBJEDOOR is zodoende niet vanzelfsprekend. Wel is het programma voorwaardenscheppend in de gedragsverandering en houding ten opzichte van mediagebruik in kennis, vaardigheden, bewustwording en sociale steun in de klas. Tevens is het programma ontwikkelt op een korte, intensieve begeleidingsperiode. Hierbij is het belangrijk dat er regelmatig een follow-up plaatsvindt, zodat de kennis en vaardigheden toegepast blijven worden. Dit laatste is erg belangrijk, daar het gebruik mediacontent met hierin product placement en sluikreclame wel al in het dagelijks ritme/systeem zijn, maar de nieuwe kennis en vaardigheden nog niet. Deze herhaling wordt geboden door de terugkoppelingen van de thuisopdracht in plaatsing van #IKHEBJEDOOR onder content en de competitie hierachter. Om een verandering in kritische houding na het lesprogramma #IKHEBJEDOOR te kunnen stellen dient vervolgonderzoek plaats te vinden.

Conclusie

Concluderend geeft #IKHEBJEDOOR de jongere de kennis en vaardigheden in bewustwording van de commerciële strategieën in de vorm van product placement en sluikreclame in de mediacontent op sociale media, games en films die ze dagelijks consumeren en is het zodoende voorwaardenscheppend in het vormen van een kritische houding en handelingsperspectief in het mediagebruik.

“Dat is een leuk poppetje, maar die wordt vast niet voor niks gebruikt” hoorde ik mijn achterneefje zeggen.”

John, D.R. (1999). Consumer Socialization of Children: A Retrospective Look At Twenty-Five Years of Research

https://avans.primo.exlibrisgroup.com/discovery/fulldisplaycontext=PC&vid=31AVANSINST:31AVANSVU1&searchscope=MyInstandCI&tab=Everything&docid=cdipro%20quest%20journals215042436

Moses, Louis J., Baldwin, Dare A. (2005). What can The Study of Cognitive Development Reveal about Children’s Ability to Appreciate and Cope with Advertising?

https://avans.primo.exlibrisgroup.com/permalink/31AVANSINST/11b2dig/cdipro questjournals211103732

Patti M. Valkenburga., Joanne Cantorb (2001). The development of a child into a consumer

https://avans.primo.exlibrisgroup.com/permalink/31AVANSINST/11b2dig/cdicross refpri mary101016S0193397300000666

Taxonomie van Bloom | Talentstimuleren.nl. (z.d.).

https://talentstimuleren.nl/thema/stimulerend-signaleren/rijke-leeractiviteiten/bloom