Jamm'in-It

by Lars van Wijgerden

”Hoe kan ik zeer moeilijk lerende kinderen met een beperking in aanraking laten komen met (digitale) elektronische muziek, met als doel het maximaliseren van hun samenwerking?”

Read
exploration

Jammen [Eng. to jam]
Aan een jamsession deelnemen, improviseren; spontaan musiceren in groepsverband - al dan niet improviserend naar aanleiding van een muzikaal thema - zonder vooraf gemaakte afspraken. [1]

‘Jamm’in-It' is een tool bedoeld om kinderen in het speciaal onderwijs op een versimpelde manier kennis te laten maken met de mogelijkheden die digitale muziek software en/of hardware te bieden hebben, denk hierbij aan bijvoorbeeld een drumcomputer of synthesizer. Door middel van visuele, auditieve-ondersteuning en actieve participatie wordt er samenwerking onder de doelgroep gestimuleerd.

Demo Video

Zeer Moeilijk Lerende Kinderen

ZMLK-onderwijs is een onderwijsvorm gericht op zeer moeilijk lerende kinderen, kinderen met een verstandelijke handicap/beperking of ernstige leerproblemen.

Het ZMLK behoort tot cluster 3 van het speciaal onderwijs. Tot cluster 3 behoren scholen die onderwijs verzorgen voor meervoudige, verstandelijke en lichamelijk gehandicapte kinderen, waarvoor er slechts een zeer kleine kans bestaat dat ze het reguliere onderwijs kunnen volgen.

Plaatsing op een school voor ZMLK is afhankelijk van het IQ van het kind. Dit moet onder de 50 zijn of tussen de 50 en 85 met aanvullende problematieken. Dit kunnen zijn: sociaal emotionele achterstand, een informatieverwerkingsstoornis (bijvoorbeeld ADHD, autisme) en een leerachterstand. [2]

Foto's genomen bij VSO Bleyburgh, Sliedrecht

Elektronische muziek in het speciaal onderwijs

Momenteel worden leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) opgeleid conform de huidige standaarden van de maatschappij waarbij het accent ligt op een brede ontwikkeling, hierbij wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van kennis, vaardigheden, sociale, communicatieve en emotionele aspecten [3].

De leergebiedoverstijgende kerndoelen richten zich op het functioneren van jongeren op de gebieden leren, werken, burgerschap, wonen en vrije tijd. In het VSO is er gekozen om het onderwijsaanbod te verdelen in de volgende thema’s:

- Wonen
- Werken
- Vrije Tijd
- Leren (cognitief)
- Burgerschap

Deze thema’s hebben elk hun eigen vakken en zijn qua doel en inhoud gericht op wat de leerlingen op het gebied van wonen nodig hebben voor nu en later. Ik focus mij op het thema Vrije Tijd, specifiek op de les Muziek. Onder het thema Vrije Tijd vallen ook de lessen: Culturele vorming, Textiel, Muziek & Drama. [4]

Tijdens het bijwonen van een van deze muzieklessen viel mij op dat er geen gebruik werd gemaakt van lastige (digitale) instrumenten zoals synthesizers of andere digitale muziek software. Wel werd er gebruikgemaakt van fysieke instrumenten en tools zoals 123zing. Op dit moment komt de doelgroep dus amper in aanraking met deze kant van de muziekwereld.

Het probleem is dus niet zozeer dat ze hier niet mee in aanraking komen, maar dat deze doelgroep weinig wordt gerepresenteerd in deze omgeving. De reeds bestaande ontwerpen zijn ook niet specifiek gericht op samenwerken in groepsverband.

Door het creëren van een tool geef ik de doelgroep dus de mogelijkheid om vrij te experimenteren in deze (onontdekte) bubbel en bevorder ik de onderlinge samenwerking binnen de context van een klaslokaal.

Boxhill [5] identifies the following fundamental reasons for the efficacy of using music as a therapeutic agent:
"It is a cross-cultural mode of expression."
"Its nonverbal nature makes it a universal means of communication."
"As a sound stimulus, it is unique in its power to penetrate the mind and body directly, whatever the individual’s level of intelligence or condition. As such, it stimulates the senses, evokes feelings and emotions, elicits physiological and mental responses, and energizes the mind and body."
"It facilitates learning and the acquisition of skills."

Proof of Concept

Jamm’in-It is een interactieve, toegankelijke tool die leerlingen in het speciaal onderwijs de mogelijkheid biedt om op structurele basis kennis te maken met voor hen nog onbekende kanten van het muzikale domein en tevens op een innoverende manier mogelijk al bekende instrumenten te herontdekken.

Het eindproduct bestaat uit twee onderdelen: een interface en vier verschillende “Jamm’in-It” controllers. De interface dient als uitleg van deze controllers en biedt ondersteuning waar dit eventueel nodig is.

Omdat de controllers simpel zijn in gebruik en geen voorkennis vergen ligt de drempel om deze te gebruiken een stuk lager dan dit zou zijn bij bijvoorbeeld een daadwerkelijke (vaak complexe) synthesizer of drummachine.

In principe kunnen de controllers fungeren als elk bestaand instrument maar ik heb er voor gekozen om de volgende 4 (elektronische) instrumenten te gebruiken:

Drum’in-It (functioneert als versimpelde drummachine)

Synth’in-It (functioneert als versimpelde TB-303, bas-synthesizer )

Shak’in-It (functioneert als percussie-instrument)

Triangl’in-It (functioneert als slaginstrument / triangel)

Het ontwerp nodigt de gebruikers uit om vrij te experimenteren in deze omgeving en probeert tegelijkertijd een samenwerkingsverband te stimuleren, een jam klinkt immers namelijk het best als de deelnemers samenwerken.

Elke controller is net iets anders is gebruik, zo zijn de Shak’in-It en Triangl’in-It het makkelijkst in gebruik. Het enige wat je bij deze hoeft te doen is schudden, deze zijn dus voor elke mentale capaciteit geschikt.

Het uiteindelijke doel is niet alleen om deze “virtuosos in spe” een venster te bieden naar nieuwe artistieke mogelijkheden, maar ook om hen te voorzien van mogelijke tools en het vertrouwen om een gezamenlijke muzikale reis vorm te geven.

Positionering als ontwerper

Als CMD’er evenals persoon, ben ik geïnteresseerd in het ontwerpen van inclusieve en stimulerende ontwerpstukken omdat ik geloof dat iedereen, ongeacht hun cognitieve vaardigheden, recht heeft op de mogelijkheid om zich uit te drukken en zich te ontwikkelen op gebied van zelfexpressie.

Ik ben niet heel erg theoretisch aangelegd en prefereer daarom ook vaker om te ontwerpen door te maken en te kijken welke resultaten dit verschaft. Daarnaast krijg ik heel veel energie door mij in te zetten voor een doelgroep waar je beoogde ontwerp ook daadwerkelijk een impact heeft en waar minder vaak naar wordt omgekeken binnen het onderwerp.