De Menstruatie Missie

by Gina Meulenberg

Hoe kan menstruatie voorlichting op een luchtige en speelse manier worden gegeven, zodat zowel meisjes als jongens zich comfortabel voelen om over dit onderwerp te praten en het taboe rondom menstruatie wordt verminderd?

Human I 2023 I Graduation I Menstruatie I Basisschool I Taboedoorbrekend I Game

Probleem

Stel, je bent 11 jaar en net ongesteld geworden. Om je heen hoor je dat andere meiden uit je klas ook ongesteld zijn. Maar erover praten kun je beter niet doen, want de meiden zouden het misschien doorvertellen en dan komen de jongens erachter. Dat is super beschamend, want zij vinden het vies. Je besluit dus om er maar niet over te praten.

Er rust een taboe op het praten over menstruatie, omdat het voor meiden vaak onveilig voelt om het erover te hebben. Hiernaast hebben zij vaak zeer beperkte voorlichting, weinig ondersteuning en is er onbegrip in hun omgeving. Door een gebrek aan begrip kunnen meisjes die zelf nog niet menstrueren en jongens lacherig over het onderwerp doen, of zelfs pestgedrag vertonen. Dit is ook door mijn focusgroep van vijf vriendinnen uit groep 8 bevestigd. Verder zijn er onderwijzers die het taboe in stand houden, door jongens erbuiten te houden of het onderwerp te vermijden, omdat ze het moeilijk vinden om het te bespreken.

Niet praten over menstruatie kan onzekerheid veroorzaken en gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Daarom is het tijd om dit taboe de wereld uit te helpen. Door de voorlichting in een spelvorm te gieten, kunnen leerlingen er op een gelijkwaardige manier over praten, zonder dat het persoonlijk hoeft te worden. Dat zorgt dan voor veiligheid. De spelelementen zorgen ervoor dat leerlingen gemotiveerd worden om met het onderwerp aan de slag te gaan. Het spel bevat ook drie basisbehoeften (autonomie, competentie en relatie) om ervoor te zorgen dat de intrinsieke motivatie hoog blijft [1].

De Menstruatie Missie

De Menstruatie Missie is een spel dat het taboe rond menstruatie doorbreekt en ervoor zorgt dat kinderen op een speelse manier over dit onderwerp praten. Het spel is voor basisschoolkinderen tussen de tien en twaalf jaar en duurt ongeveer tien minuten per missie. De kinderen stappen als superhelden in de wereld van menstruatie, waar ze uitdagende missies moeten voltooien binnen een beperkte tijd. Het spel zorgt ervoor dat jongens en meisjes zich bewust worden van de ervaringen en uitdagingen van meisjes, terwijl ze tegelijkertijd kennis en begrip opdoen. Door middel van teamwork, communicatie en strategisch denken leren kinderen niet alleen over menstruatie, maar ook over empathie en onderling begrip. Het spel biedt een veilige en toegankelijke omgeving waarin jongens en meisjes de kans krijgen om te praten over een onderwerp dat vaak als taboe wordt gezien. De Menstruatie Missie is zo opgezet dat de spelers betrokken blijven en meerdere missies willen spelen. Door het spel volledig uit te spelen weten kinderen hoe ze moeten handelen tijdens verschillende lastige situaties die bij de menstruatieperiode horen.

De Menstruatie Missie is een spel met zes verschillende missies, die niet direct achter elkaar gespeeld hoeven te worden. De missies kunnen tussen de lessen door plaatsvinden en duren maximaal tien minuten. Het spel moet zo natuurlijk mogelijk in het normale dagprogramma van de leerlingen worden aangeboden, omdat het onderwerp alledaags moet aanvoelen.

Elke missie is gerangschikt op moeilijkheidsgraad: brons is de makkelijkste, zilver is iets moeilijker en goud is de moeilijkste uitdaging. Elke uitdaging wordt dus beloond om het gevoel van competentie te versterken. Er zijn in totaal zestien missiekaarten, die dienen als hulpmiddelen om de missie op te lossen. Bijvoorbeeld een tampon en een trainingsbroek voor als je doorgelekt bent, of steun van vrienden/vriendinnen bij emotionele momenten.

Foto tijdens het spelen van het spel
De maskers, missiekaarten en de menstruatie missies

Bij elke missie gaan de kinderen alle missiekaarten een voor een af. Ieder kind geeft van tevoren aan of het denkt dat de gepakte missiekaart helpt of niet, door middel van de goed & fout stemkaart. Denkt de meerderheid dat het helpt, dan is dat het gezamenlijke antwoord, dit geldt ook andersom. Bij een gelijke stand mogen alle kinderen een extra argument geven waarom het wel of niet werkt. Vervolgens wordt er opnieuw gestemd. Als er nog steeds een gelijke stand is, krijgen ze geen punten voor die specifieke kaart. Na dit gedaan te hebben pakken ze weer een nieuwe missiekaart en begint de nieuwe ronde.

Op het antwoordblad worden de missiekaarten gerangschikt op hoe goed de oplossing is. Dit wordt weergegeven in chocolaatjes. Voor een antwoord kun je hierdoor nul, één, twee of drie chocolaatjes verdienen. Het spel is ontworpen voor vier kinderen en bevat vier maskers. De kinderen zijn in het spel superhelden en dragen hierdoor een masker naar keuze.

De spelregels
Antwoordbladeren
De antwoordbladeren
De goed & fout stemkaarten

Mijn Positionering

Als ontwerper ben ik niet bang om taboes te doorbreken en belangrijke onderwerpen aan te kaarten. Door veel te schetsen, prototypen en testen kom je, naar mijn mening, tot een sterk eindproduct. Ik geloof dat spellen een krachtig middel zijn om gesprekken op gang te brengen en bewustwording te creëren. Door moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken, zoals menstruatie, wil ik ervoor zorgen dat mensen zich hierdoor vrijer, gelukkiger en meer begrepen voelen.

Bij De Menstruatie Missie wil ik het taboe rondom menstruatie verminderen en begrip creëren bij kinderen. Eén van de dingen waar ik persoonlijk veel waarde aan hecht is dat mensen om mij heen zich op hun gemak voelen. Ik heb gemerkt dat ik meer open kan zijn over menstruatie dan anderen. Hierdoor heb ik ingezien wat de voordelen van deze openheid zijn. Mijn eigen ervaringen hebben me dus gemotiveerd om kinderen warmte en begrip te bieden. Mijn doel bij het ontwerpen van dit spel was dus vooral om kinderen meer kennis en dus ook begrip te geven, want geen kennis = onwetendheid = schaamte = taboe [2]!

Bronnen:

[1] “Zelfdeterminatie theorie - Self-Determination Theory (SDT)”. https://wij-leren.nl/zelfdeterminatie-theorie.php

[2] H. Van Den Akker en L. Smets, Ben je ongesteld of zo?: Alles wat je moet weten (en meer) over je menstruatie #nofilter. Ambo|Anthos, 2021.