Moet je Luisteren

We staan niet altijd stil bij onze geschiedenis. Grote delen staan niet in onze schoolboeken en, als je er niks over leest kom je hier niet zomaar mee in aanraking [1]. Desondanks is historische kennis essentieel om de wereld waarin we leven beter te begrijpen. Het probleem ligt niet bij een tekort aan historische kennis, maar bij een tekort aan historische overdracht [2]. Het immersieve journalistieke reisverhaal, ‘Moet je Luisteren’, is ontworpen als een manier om historische kennis over te dragen.

Probleemstelling
Recent onderzoek heeft aangetoond dat het probleem rondom historische overdracht niet per se bij historici ligt [2]. Er verschijnen regelmatig nieuwe, uitmuntende studies over verschillende onderwerpen uit de geschiedenis. Echter, wetenschappers krijgen weinig erkenning voor het verspreiden van deze kennis, waardoor het vaak beperkt blijft tot de academische wereld [2]. Journalisten leveren daarentegen een goede bijdrage aan het verspreiden van de kennis naar een breder publiek, maar blijven hangen in hun journalistieke visie [2]. Zelfs onder toekomstige geschiedenisleraren blijkt er een gebrek aan bewustzijn over kolonialisme, slavernij en collaboratie [2]. Dit wijst erop dat het probleem van onvoldoende kennis op historisch gebied zich in de toekomst waarschijnlijk nog verder verspreidt onder jongeren.

Nederland heeft al eeuwenlang een connectie met Indonesië. Indonesië is immers meer dan 300 jaar een kolonie van Nederland geweest. Na de onafhankelijkheid zijn er tussen 1950 en 1962 zo’n 100.000 Europese Nederlanders (witte gezinnen) en 200.000 Indische Nederlanders (gemengde gezinnen) van Indonesië naar Nederland verhuisd. Hun nazaten vormen vandaag naar schatting 1,2 miljoen inwoners van Nederland, de zogenaamde ‘Indische gemeenschap’ [2]. Ondanks het feit dat veel Nederlanders een connectie hebben met Indonesië, is er een groep jongvolwassenen tussen de 20 en 30 jaar, die weinig tot niets weten over deze geschiedenis. Dit terwijl ze midden in een alsmaar groeiende multiculturele samenleving leven. Interviews met historici bevestigen dit gebrek aan kennis. Zoals historicus Wim Meeuwissen zegt tijdens ons interview: “Er zijn enorm veel boeken over de geschiedenis beschikbaar, maar in de praktijk worden die niet veel gelezen door jongvolwassenen.” Tijdens de interviews met de doelgroep word duidelijk dat ze niet om de kennis vragen, maar zodra je het aanreikt ze er graag meer over willen weten. Isa, een van de geïnterviewde jongvolwassenen, zegt: “Mijn oma komt uit Indonesië. Ik heb een goede band met haar, maar ik heb haar eigenlijk nooit gevraagd naar haar verleden. Jammer, want ik had er graag meer over willen weten.”

De kennis is er, maar wordt niet op de juiste manier overgedragen naar de doelgroep. De doelgroep handelt vaak passief, en gaat niet zelf opzoek naar verhalen uit de geschiedenis. Hier ontstaat een kans voor mij als ontwerper om een verbinding te leggen tussen de kennis en de doelgroep. Door middel van een uitgebreid onderzoek naar zowel de bestaande kennis als de behoeften en het gedrag van de doelgroep, ontwerp doelen te stellen, prototypes te maken en deze te valideren in de gebruikerstesten, is uiteindelijk het immersieve journalistieke reisverhaal ‘Moet je Luisteren’ ontstaan. De doelgroep wordt hierin ondergedompeld in de onderbelichte verhalen uit de geschiedenis van Nederlands-Indië.

Ontwerp
Door te experimenteren met prototypes waarin het verhaal op verschillende manieren wordt gepresenteerd, is een immersief journalistiek reisverhaal ontstaan. ‘Moet je Luisteren’ neemt jongvolwassenen mee op een ontdekkingsreis door een stukje van de geschiedenis van Nederlands-Indië. De nadruk ligt op het belichten van verhalen die veelal in de schaduw zijn gebleven. Het publiek wordt ondergedompeld, door middel van een audio fragment, in het verhaal van de njai-vrouwen uit Indonesië. De verhalen over de njai-vrouwen illustreren een duidelijk beeld van de ongelijkheid en het onrecht waarmee zij, en andere inheemse bevolkingsgroepen, tijdens de koloniale tijd te maken hadden. Zij herinneren ons eraan dat het belangrijk is om te streven naar een inclusievere samenleving.

Omdat de doelgroep zelf niet actief op zoek gaat naar deze verhalen, is het noodzakelijk deze aan hen aan te reiken. Door het reisverhaal te delen op sociale media is het toegankelijk, maar het verhaal letterlijk aanreiken is het meest effectief. Uit mijn prototypes komt naar voren dat de doelgroep het verhaal graag luistert terwijl ze onderweg zijn. Daarom stond ik op het station om jongvolwassenen direct aan te spreken, om ze op deze manier nieuwsgierig te maken naar het reisverhaal. Daarna konden ze via een QR-code het verhaal beluisteren en een reactie achterlaten. De reacties bevestigen dat het verhaal aanslaat en de doelgroep heeft bereikt. Ook bevestigen de reacties dat de gestelde ontwerp doelen behaald zijn.

Positionering
Als ontwerper vind ik het belangrijk om onderbelichte verhalen uit de geschiedenis onder de aandacht te brengen, want zonder deze verhalen is de geschiedenis niet compleet. Het zijn juist deze verhalen die ervoor zorgen dat de geschiedenis zo eerlijk en inclusief mogelijk wordt weergeven. Mijn expertise ligt bij het in kaart brengen van historische kennis en het begrijpen van de doelgroep en hun verlangens. Door mijn ontwerp vaardigheden toe te passen, kan ik een krachtig ontwerp creëren dat journalistieke verhalen op een effectieve en passende manier bij de doelgroep brengt. Het gaat verder dan alleen informatieoverdracht; het gaat erom dat de boodschap echt binnenkomt en een blijvende indruk achterlaat. Dit kan worden bereikt door gebruik te maken van visuele elementen, interactieve ervaringen en narratieve structuren die aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep.
'Moet je Luisteren' is een voorbeeld van zo'n ontwerp waarin ik historische kennis combineer met een doordachte presentatie. Het vormt een startpunt voor het delen van kennis, maar ik ben ervan overtuigd dat er nog veel meer waardevolle kennis beschikbaar is, wachtend om overgedragen te worden. Als ontwerper ben ik gedreven om deze kennis te ontdekken, te verpakken en te verspreiden op een manier die het publiek raakt en betrekt bij de geschiedenis en met respect voor cultuursensiviteit.

‘Moet je Luisteren’ - De njai-vrouwen van Indonesië kan beluisterd worden via deze link: https://youtu.be/KL0CqC2jcDY

Bronnenlijst:
[1] Jonkers, A. (2017, 4 oktober). Welke verzwegen geschiedenis moet in elk schoolboek staan? De Correspondent. https://decorrespondent.nl/7404/welke-verzwegen-geschiedenis-moet-in-elk-schoolboek-staan/d4dc5bfd-248f-072a-0ef5-e21a79af786b
[2] Van Reybrouck, D. (2021, 4 december). In Nederland wordt nog al te vaak de Nederlands-Indische geschiedenis beschreven – niet de Indonesische. De Correspondent. https://decorrespondent.nl/12958/in-nederland-wordt-nog-al-te-vaak-de-nederlands-indische-geschiedenis-beschreven-niet-de-indonesische/0911eb63-85ba-0f3c-0faa-50b3b0742782