Stackables

by Semya ten Have

Kan een interactieve beleving bijdragen aan het onderhouden van (sociale) relaties van mensen met dementie en hun dierbaren?

Human | Graduation | 2023 | Dementie | Sociale relaties

"Stackables zijn magnetische bouwstenen en elementen gemaakt van verschillende materialen, waarmee mensen met dementie creatieve constructies kunnen maken en hun verbeelding kunnen uiten. Deze interactieve en sensorische ervaring stimuleert de sociale interactie en versterkt de band tussen personen met dementie en hun dierbaren."

“Dementie is een veel voorkomende ziekte in Nederland. In Nederland hebben 290.000 mensen dementie, waarvan naar schatting 15.000 jonger zijn dan 65 jaar. Tot 2040 zal het aantal mensen met dementie oplopen naar een half miljoen. “ [1]

Dementie is een overkoepelende term voor meer dan vijftig verschillende hersenziekten, waarvan de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende vorm is. Het is een complexe en ingrijpende aandoening die veel vragen oproept. Helaas is er tot op heden geen preventie of genezing mogelijk voor deze ziekte. [2].

Het probleem

Mensen met dementie lopen een verhoogd risico op sociaal isolement als gevolg van verschillende factoren. Ten eerste leidt dementie tot achteruitgang van cognitieve functies en progressief geheugenverlies. Dit maakt het voor mensen met dementie moeilijk om anderen te herkennen en hun eigen gedachten en emoties uit te drukken. Daarnaast beïnvloedt de afname van cognitieve functies het vermogen om gesprekken te voeren en sociale interacties te begrijpen en te onderhouden.

Daarnaast kunnen gedragsveranderingen, zoals stemmingswisselingen, anderen afschrikken en het moeilijk maken om langdurige relaties te onderhouden. Familieleden en dierbaren kunnen ook worstelen met het omgaan van gedragsveranderingen die dementie met zich meebrengt, waardoor de sociale interacties verminderen [3].

De rol van het tastzintuig

Aangezien de cognitieve vaardigheden van mensen met dementie afnemen, wordt communicatie steeds moeilijker. Voor mensen met dementie kan het tastzintuig een bijzondere rol spelen in communicatie. Het tastzintuig is een van de meest waardevolle zintuigen voor mensen en het blijft zelfs bij mensen met dementie een essentieel middel om verbinding te maken met de wereld om hen heen. Het vermogen om objecten, texturen en oppervlakken te voelen, kan mensen met dementie helpen zich bewust te zijn van hun omgeving en een gevoel van vertrouwdheid te creëren. Tactiele stimulatie kan mensen met dementie meer verankering in het heden bieden, waardoor angst en onrust kunnen verminderen.

Het gebruik van tactiele stimulatie kan ook helpen bij het activeren van herinneringen en het oproepen van positieve emoties. Door gebruik te maken van voorwerpen met verschillende texturen, kunnen herinneringen uit het verleden worden opgeroepen en gevoelens van vreugde of comfort worden opgewekt [4].

 

STACKABLES

Om deze reden is Stackables ontwikkeld. Stackables zijn bouwstenen gemaakt van verschillende materialen. Wat deze bouwstenen bijzonder maakt, is dat ze eenvoudig op elkaar gestapeld kunnen worden en magnetisch aan elkaar blijven plakken. Met deze bouwstenen kunnen mensen hun verbeelding de vrije loop laten en allerlei creatieve constructies maken. Ze kunnen hoge torens bouwen, kleurrijke kastelen creëren en zelfs complexe geometrische vormen maken.

 

Naast het stapelen van de blokken zijn er ook verschillende elementen beschikbaar in diverse materialen. Er zijn glanzende metalen elementen, zachte stoffen elementen en jute-elementen. Deze elementen voegen een extra dimensie toe aan het bouwplezier en kunnen gecombineerd worden met de bouwstenen om unieke creaties te maken.

 

De bouwstenen en elementen kunnen ook bevestigd worden aan een speciaal bord, waardoor mensen hun eigen kunstwerken kunnen maken. Het bord fungeert als een canvas waarop ze hun creativiteit kunnen uiten door de bouwstenen en elementen op verschillende manieren te rangschikken. Zo kunnen kleurrijke patronen ontstaan of kunnen geometrische ontwerpen gevormd worden.

 

Daarnaast zijn er vragenkaartjes ontwikkeld. Deze kaartjes dienen meerdere doelen in het spel. Ten eerste bieden ze richting en focus, zodat spelers specifieke opdrachten, uitdagingen of onderwerpen hebben om zich op te concentreren. Dit helpt om de aandacht vast te houden en zorgt voor een gestructureerde activiteit. Ten tweede stimuleren de vragenkaartjes gesprekken en moedigen ze spelers aan om verhalen, herinneringen en persoonlijke betekenis te delen. Ze fungeren als gespreksstarters en bieden onderwerpen om over te praten. Dit bevordert waardevolle sociale interactie, betrokkenheid en een gevoel van verbondenheid.

Het doel

De bouwstenen stimuleren de interactie tussen personen met dementie en hun dierbaren. Door samen te bouwen en te praten over de creaties die ze maken, kunnen ze een gedeelde ervaring hebben en de band versterken. Dit kan helpen bij het onderhouden van sociale relaties, omdat het een activiteit biedt waar ze samen van kunnen genieten en bij betrokken kunnen zijn.

 

Bovendien kunnen de diverse elementen de zintuiglijke ervaring verrijken. Dit kan positieve stimulatie bieden voor mensen met dementie, die mogelijk baat hebben bij sensorische prikkels om hun aandacht en betrokkenheid te vergroten.

Positionering

Als jong meisje groeide ik op met een opa en oma die beiden leden aan de ziekte van Alzheimer. Van de heerlijke dagen die we samen doorbrachten tot het geleidelijke verlies van de band tussen ons, omdat communicatie steeds moeilijker werd.

Nu, met de wetenschap dat mijn vader ook een verhoogd risico heeft om de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen, maak ik me zorgen over wat de toekomst zal brengen. Ik besef dat onze relatie zal veranderen naarmate de ziekte vordert. Er is een grote kans dat hij mij en mijn zussen straks niet meer zal herkennen en dat de herinneringen aan ons langzaam zullen vervagen.

 

Bronvermelding

1. Alzheimer Nederland (Februari 2021) ‘Factsheet cijfers en feiten over dementie.’ Geraadpleegd op 27 december via https://www.alzheimer-nederland.nl/factsheet-cijfers-en-feiten-over-dementie

2. Alzheimer Nederland (z.d) ‘Wat is dementie?’ Geraadpleegd op 24 november 2023 via https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie#:~:text=Dementie is de naam voor,is de ziekte van Alzheimer

3. Vilans (z.d). Sociaal isolement verminderen bij mensen met dementie. Geraadpleegd op 14 februari 2023 via https://www.vilans.nl/actueel/nieuws/sociaal-isolement-verminderen-bij-mensen-met-dementie

4. Zorgcentra de Betuwe (z.d) “Voelen en dementie” Geraadpleegd op 20 april 2023 via https://www.zorgcentradebetuwe.nl/ouderen/hulp-en-zorg-thuis/omgaan-met-dementie/dementie-zintuigen/voelen-en-dementie/