"Generaties, voorbij het beeld"

by Silvia Leijten & Kirsten van Vugt

Hoe kunnen we, door middel van een video, de generatiekloof verkleinen door jongeren en ouderen te laten zien dat vooroordelen het beeld van de ander vervormen, en hen te inspireren deze los te laten voor meer begrip en waardering?

Generaties | Graduation | 2025

Dit afstudeeronderzoek richt zich op de generatiekloof tussen jongeren en ouderen, hoe deze te verkleinen is en met name de vooroordelen tussen jong en oud die deze kloof veroorzaken. Een generatiekloof is het verschil in opvattingen, normen en waarden tussen generaties. Doordat ze zijn opgegroeid in verschillende tijdperken, ontstaat er vaak wederzijds onbegrip [1]. Toch bieden deze vooroordelen en verschillen ook kansen.
Wanneer we de vooroordelen tussen jong en oud zichtbaar maken en doorbreken, ontstaat de mogelijkheid om mensen te helpen deze los te laten. Dit kan ruimte creëren voor open gesprekken en diepere zelfreflectie, waardoor wederzijds begrip wordt versterkt.

Waarom?

In een snel veranderende wereld hebben jong en oud elkaar meer nodig dan ze denken. Ouderen brengen ervaring en wijsheid, jongeren zorgen voor frisse inzichten en technologische kennis. De generatiekloof kan de sociale cohesie onder druk zetten, terwijl verbondenheid tussen mensen bijdraagt aan begrip, gelijkheid en een goed functionerende samenleving [3]. Jongeren en ouderen groeien vaak op in verschillende werelden, wat leidt tot onbegrip, afstand, maar vooral veel vooroordelen. Wij zien deze kloof niet als probleem, maar als kans: door middel van een video willen we vooroordelen van de kijker over de andere generatie doorbreken, leren lostlaten en mensen leren te reflecteren op hun eigen gedrag en vooroordelen

Positionering

Na het ontvangen van feedback op ons eerdere project hebben we ons gerealiseerd dat we ons tijdens het project te veel hadden laten leiden door persoonlijke situaties en te veel tegelijk wilden aanpakken. Hierdoor raakte de kern van ons onderzoek, de vooroordelen tussen jongeren en ouderen, tijdelijk op de achtergrond. We hebben besloten de focus terug te brengen naar dit thema en een ontwerp te maken dat breed en inclusief aanspreekt. Hoewel maatschappelijke problemen ons blijven motiveren, willen we ons nu richten op het creëren van een krachtige video die direct impact heeft op kijkers, in plaats van een methode of campagne te ontwikkelen voor anderen. Zo leggen we de nadruk weer op het oorspronkelijke doel: het onderzoeken en doorbreken van vooroordelen tussen generaties.

Inspiratie en aanpak

Voor ons onderzoek naar het overbruggen van de generatiekloof en het doorbreken van vooroordelen tussen jong en oud, hebben we verschillende video's als inspiratiebron gekozen. Deze video's geven ons waardevolle inzichten in hoe complexe thema’s op een krachtige en toegankelijke manier kunnen worden vertaald naar visuele verhalen die mensen raken, aanzetten tot reflectie en verbinding stimuleren. Dit hielp ons met het maken van onze eigen video. Met name de Heineken reclame "Worlds apart" uit 2017 [2] heeft ons enorm op weg geholpen.

Na het ontwerpen van het storyboard, samengesteld uit voorbeeldbeelden ter inspiratie, zijn we gestart met het plannen van de draaidag met onze deelnemers. Voor het experiment, dat uiteindelijk in de video te zien is, nodigden we twee oudere en twee jongere deelnemers uit. Zij wisten vooraf niet wie ze zouden ontmoeten, wat er zou gebeuren of welke opdracht ze zouden krijgen.

Voordat de ontmoeting plaatsvond, interviewden we de deelnemers afzonderlijk. In deze gesprekken kwamen hun vooroordelen over de andere generatie duidelijk naar voren. Vervolgens werden de deelnemers in gemengde duo’s samengebracht en kregen zij de opdracht om samen een taak uit te voeren. Tijdens deze opdracht stelden we tussendoor vragen over hun eerste indruk van elkaar, die zij vervolgens moesten beschrijven.

Tegen het einde van de opdracht, een puzzel die bijna voltooid was, kregen de duo’s een video te zien zonder enige toelichting. Deze video bevatte fragmenten uit hun eigen interviews. Zo werd hen letterlijk een spiegel voorgehouden: de vooroordelen die zij eerder hadden uitgesproken over de andere generatie werden nu, recht in hun bijzijn, herhaald door de persoon naast wie zij zaten.

"Generaties, voorbij het beeld"

Het uiteindelijke ontwerp van ons project is niet het experiment zelf dat tijdens het filmen heeft plaatsgevonden, maar de video die daaruit is voortgekomen. Van het experiment is een zorgvuldig samengestelde eindvideo gemaakt, met als doel de kijker bewust te laten nadenken over hun eigen vooroordelen en hen op emotioneel niveau te raken over het thema: de generatiekloof.

Door zorgvuldig te spelen met muziek, beeldtaal en montage hebben we een sfeer gecreëerd waarin ruimte is voor persoonlijke reflectie. De opbouw van de video is zodanig dat de kijker aanvankelijk niet precies weet welke richting het verhaal opgaat. Deze spanningsopbouw leidt naar het onthullingsmoment: het confrontatie-interview van beide deelnemers. Op dat moment zien kijkers de directe reacties op elkaars meningen en vooroordelen, wat een krachtige, emotionele impact heeft.

De combinatie van onverwachte wendingen, intieme close-ups en expressieve geluidseffecten zorgt ervoor dat de kijker niet slechts toeschouwer is, maar actief wordt meegenomen in de emoties en gedachten van de deelnemers. Zo ontstaat er een moment van herkenning en introspectie: de kijker kan zich afvragen hoe hun eigen opvattingen en vooroordelen vergelijkbaar of juist anders zijn.

Omdat we in dit project te maken hebben met twee doelgroepen hebben we er ook voor gekozen om twee video's te maken; een kortere snellere versie en een langere. Op deze manier voldoen we aan de kijkerseisen van beide doelgroepen en komt een van de video's bij elke doelgroep goed tot zijn recht.

Met deze video beogen we niet alleen bewustwording, maar ook empathie en begrip te creëren. Door het menselijke aspect van confrontatie en dialoog te tonen, krijgt het thema van de generatiekloof een gezicht en wordt het gesprek over vooroordelen op een subtiele, maar diepe manier aangespoord.

Doel en toekomstbeeld

Het doel van de video is om het wederzijds begrip tussen beide generaties te bevorderen door de vooroordelen over elkaar te doorbreken en bloot te stellen. Door de persoonlijke reacties en emoties van de deelnemers zichtbaar te maken, nodigt de video de kijker uit om zich in te leven in de ervaringen van de andere generatie. Zo ontstaat er niet alleen bewustwording van bestaande stereotypen, maar wordt ook het gesprek tussen generaties gestimuleerd. De video creëert een veilige ruimte om vragen te stellen, eigen overtuigingen te onderzoeken en empathie te ontwikkelen, waardoor het publiek wordt aangemoedigd om bruggen te slaan tussen generaties en elkaar op een dieper niveau te begrijpen.

We willen de video positioneren als een veelzijdig medium dat op verschillende platforms te zien is. Zo zouden korte fragmenten geüpload kunnen worden op TikTok en Instagram om jongeren te bereiken, terwijl langere versies geschikt zijn voor Facebook, YouTube of televisie, zodat ook oudere generaties worden bereikt. Op deze manier kan de video ingezet worden om meer aandacht te vestigen op het onderwerp en gesprekken op gang te brengen. Het uiteindelijke doel is dat steeds meer mensen hun vooroordelen over de andere generatie herkennen, durven los te laten en hierover in gesprek gaan. Op deze manier draagt het project bij aan het bevorderen van wederzijds begrip en het verkleinen van de generatiekloof op een positieve en betekenisvolle manier.

Conclusie

De reacties op de eindvideo laten zien dat deze potentie heeft om bewustwording over vooroordelen tussen jong en oud te creëren en wederzijds begrip te bevorderen. Vooral het onthullingsmoment in de video zorgde ervoor dat kijkers hun eerste indrukken moesten herzien en gingen reflecteren op hun eigen aannames over de andere generatie. Hoewel er nog geen direct bewijs is dat de generatiekloof daadwerkelijk is verkleind, toont het onderzoek dat de video een belangrijke eerste stap kan zijn: het doorbreken van vooroordelen, het oproepen van emotie en het stimuleren van gesprek over de kloof. Door twee versies te ontwikkelen. een korte, snellere montage voor jongeren en een langere, rustigere versie voor ouderen, werd het project effectief afgestemd op de doelgroep. De video dient daarmee als startpunt voor verdere initiatieven die kunnen bijdragen aan het verminderen van de generatiekloof.

Bronnen

[1] Movisie. (2021, 16 november). Betekenisvol contact tussen jong en oud. https://www.movisie.nl/artikel/betekenisvol-contact-tussen-jong-oud

[2] Heineken. (2017, 26 april). World apart [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=etIqln7vT4w

[3] Medium. (2024, 29 mei). Life of a teenager in the middle ages. https://medium.com/@tttimetales/what-was-the-life-of-a-teenager-during-middle-ages-134acc71c1e2