Hand to Hand
Hoe kan ik een social design ontwikkelen dat vrouwen die partnergeweld hebben meegemaakt ondersteunt in het opnieuw emotioneel openstellen en het toelaten van verbinding met anderen?
Eén op de vijf vrouwen krijgt in haar leven te maken met partnergeweld [1]. Voor veel van hen is het daarna moeilijk om nieuwe verbindingen aan te gaan. Schaamte, angst en wantrouwen maken het lastig om zich open te stellen voor anderen. Hand to Hand biedt op een zachte en laagdrempelige manier ondersteuning in dit proces. Door samen met de handen te werken, ervaren vrouwen een gevoel van rust en kracht. Deze vorm van handwerk bevordert niet alleen onderlinge verbinding, maar helpt ook bij het opnieuw in contact komen met zichzelf en hun eigen herstel.
Een belangrijke uitdaging voor vrouwen die huiselijk geweld hebben meegemaakt, is het opnieuw aangaan van sociale verbindingen. Veel bestaande interventies leggen de nadruk op gesprekken, maar die voelen vaak geforceerd aan en zorgen eerder voor terughoudendheid dan voor openheid.
Uit mijn onderzoek en experimenten blijkt dat samen met de handen bezig zijn, zoals kleien, een waardevol alternatief biedt. Deze activiteit verlaagt de druk om te praten, maakt oogcontact overbodig en creëert een ontspannen sfeer waarin gesprekken op een natuurlijke manier kunnen ontstaan. Daarnaast heeft het een helende en verbindende werking: het bevordert vertrouwen, biedt ruimte voor zelfexpressie en versterkt het gevoel van eigen regie.
Ook de fysieke omgeving speelt hierbij een cruciale rol. Warm licht, comfortabele zitplekken en een warme temperatuur dragen bij aan een gevoel van veiligheid en geborgenheid. Het tastbare resultaat van de activiteit krijgt bovendien een symbolische waarde en kan blijvende steun bieden in het verdere herstelproces.
Het ontwerp speelt zich af in de eerste week nadat een vrouw is opgenomen in een opvanghuis, een kwetsbare periode waarin zij langzaam haar nieuwe omgeving begint te verkennen en voor het eerst contact maakt met andere vrouwen. Juist op dit moment biedt het ontwerp ondersteuning door op een laagdrempelige en veilige manier verbinding mogelijk te maken, zonder druk of verwachtingen. Deze inzichten vormen de basis van Hand to Hand.
Hand to Hand is een gespreksvorm die vrouwen op een laagdrempelige en natuurlijke manier met elkaar verbindt en empowert zonder dat er sprake is van druk of geforceerde gesprekken. Het ontwerp bestaat uit drie samenhangende fases die gezamenlijk zorgen voor een veilige sfeer, verbondenheid en de ruimte om op eigen tempo in gesprek te gaan.
Fase 1: De ruimte
In deze eerste fase ligt de focus op het creëren van een omgeving die rust, veiligheid en comfort uitstraalt. De lade bevat hulpmiddelen zoals warme lampen, theezakjes en een vaste instructie voor begeleiders, waarmee zij de ruimte op een zorgvuldige manier kunnen inrichten. Denk aan zacht licht, een aangename temperatuur en zitplekken die uitnodigen tot ontspanning. Deze fysieke setting speelt een cruciale rol: het helpt vrouwen om tot rust te komen, zich veilig te voelen en zich open te durven stellen voor contact met anderen.
Fase 2: De kleiactiviteit
De tweede fase draait om de handwerkactiviteit. De lade bevat materialen zoals kleitools die de handen stimuleren en kleipakketjes die uitnodigen tot delen en samenwerking. Het fysiek bezig zijn zorgt voor rust, verlaagt de sociale drempel en creëert ruimte voor natuurlijk contact, zonder dat praten centraal hoeft te staan.
Fase 3: Het kleifiguur
In de derde fase maken de vrouwen een persoonlijk kleifiguurtje, opgebouwd uit ronde vormen. Dit figuurtje krijgt een symbolische waarde en herinnert hen aan het moment van verbinding en hun eigen kracht. De lade biedt ruimte om de figuurtjes te laten drogen, zodat het gezamenlijke moment overgaat in een tastbare, persoonlijke bron van steun.
In dit ontwerpproces onderzocht ik hoe je vrouwen die huiselijk geweld hebben meegemaakt op een veilige en laagdrempelige manier kunt helpen om opnieuw verbinding te maken. Uit gesprekken, onderzoek en experimenten bleek dat geforceerde gesprekken niet werken; juist het samen ergens aan werken leidt tot natuurlijke en betekenisvolle interactie. De vrouwenopvang bleek de meest passende context, waar behoefte is aan informele en veilige contactmomenten. Hand to Hand speelt hierop in door vrouwen op een ongeforceerde manier te verbinden, met een ervaring die niet alleen krachtig is in het moment, maar ook blijvende steun kan bieden.
[1] Ministerie van Justitie en Veiligheid. (2024b, november 26). “Om geweld tegen vrouwen te stoppen, is er meer nodig dan alleen straf”. Ministeries | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-justitie-en-veiligheid/het-verhaal-van-j-en-v/2024/om-geweld-tegen-vrouwen-te-stoppen-is-er-meer-nodig-dan-alleen-straf#:~:text=In%20Nederland%20krijgt%20maar%20liefst,doen%20om%20het%20te%20voorkomen.