Onder de maan

Onderbouwing

Tijdens mijn onderzoek raakte ik geïnspireerd door de rouwtaken van Manu Keirse. Zijn visie op rouw is gevoelig en menselijk: hij benadrukt dat rouwen geen lineair proces is, maar een persoonlijke reis waarin ruimte moet zijn voor gevoel, herinnering en betekenis. De vier rouwtaken die hij beschrijft: het onder ogen zien van het verlies, het toelaten van pijn, het aanpassen aan een leven zonder de ander en het opnieuw leren genieten, vormen de basis van mijn ontwerp (Keirse, 2011).

In een brainstorm over mogelijke vormen om die rouwreis tastbaar te maken, zag ik een mooie overeenkomst tussen de maankalender en het rouwproces. Net als rouw is ook de maan voortdurend in verandering. De cyclus van nieuwe maan tot volle maan weerspiegelt verrassend goed de fasen van verwerking die Keirse beschrijft. Zo staat de afnemende maan symbool voor het begin van rouw, waarin alles stilvalt. De donkere nieuwe maan sluit aan bij zelfinzicht, de wassende maan bij groei en aanpassing. En de volle maan past bij het hervinden van kracht en betekenis (Debbyw, 2024). Dit inzicht gaf mij niet alleen richting in vorm en symboliek, maar maakte mijn ontwerp ook meer dan een object; het werd een ritueel met een natuurlijke, herkenbare structuur.

Ontwerpcriteria

- Het ontwerp moet een gevoel van houvast bieden.

- Het ontwerp nodigt uit tot schrijven.

- Het ontwerp moet een eenvoudige handeling zijn.

- Het ontwerp geeft de mogelijkheid om terug te kijken op het rouwproces.

Concept

Onder de Maan is een rituele tool die jongvolwassenen helpt om op hun eigen manier stil te staan bij verlies. Het ontwerp bestaat uit een keramieken schaal, in de vorm van een halve maan, gevuld met 29 kaarten. Er is gekozen voor vragenkaarten. Carla de Jong (rouwtherapeut) vertelt namelijk hoe creatieve vormen helpen om dichter bij het gevoel te komen. Elke kaart bevat een reflectievraag die aansluit op een fase van de maancyclus én op een taak uit het rouwproces (volgens Manu Keirse).

De vragen nodigen uit tot voelen, herinneren en schrijven. Gebruikers pakken steeds de voorste kaart en beantwoorden deze. Is de gebruiker nog niet klaar voor deze vraag, dan kunnen ze ook voor een andere vraag gaan. De volgorde is een richtlijn, geen regel. Ze stoppen de kaart met de witte kant terug in de schaal, waardoor de maan visueel ‘lichter’ wordt. Zo ontstaat langzaam een tastbare reis door rouw, met focus op hoe de rouw ook lichter voelt.

De structuur van het ontwerp biedt houvast, maar zonder druk. Er is geen goed of fout, geen tijdslimiet, alleen een uitnodiging om af en toe even stil te staan. Het ritueel geeft ruimte aan verdriet, maar ook aan verbondenheid, troost en heling. Onder de Maan is niet alleen een hulpmiddel, maar ook een persoonlijke plek van rust in een verwarrende tijd.

Context

Het ontwerp kan als geschenk gegeven worden. Bijvoorbeeld op de uitvaart of wanneer je de rouwende een hart onder de riem wil steken. Het ontwerp komt in een ruimte bij de gebruiker thuis te staan. Bijvoorbeeld op een tafel, nachtkastje of ergens in een kast. Waar bijvoorbeeld al eerder een gedenkplekje is gecreëerd, net zoals je een kaarsje aansteekt, pak je nu steeds een kaart wanneer je stil wil staan bij het verdriet.

Doelgroep

Doordat de kaarten met de blauwe zijde naar voren beginnen en vervolgens met de witte kant teruggestopt worden, ontstaat er een doel binnen het ritueel. Het volledig van kleur veranderen van de cirkel werkt motiverend voor jongeren om ermee aan de slag te gaan.

Ik raad iedereen aan die zijn of haar weg door het rouwproces wil vinden: ga ermee aan de slag. Vind een manier die bij jou past. De rouw zal misschien nooit verdwijnen, maar uiteindelijk vind je een weg om ermee om te gaan en zal de liefde voor je dierbare voortleven in het dagelijks bestaan. En misschien als je nu naar de maan kijkt, denk je ook een beetje aan mijn project.

Liefs, Luna