PlanPlezier

Wanneer een ouder op jonge leeftijd Alzheimer krijgt, verandert de balans in het gezin volledig. Kinderen nemen onverwacht zorgtaken op zich, waaronder het dagelijks plannen van de dag. Dit lijkt in eerste instantie een praktische handeling, maar in werkelijkheid voelt het vaak zwaar en confronterend. Het kind wordt ongewild meer verzorger dan kind, terwijl de ouder steeds meer grip op het dagelijkse leven en zijn zelfstandigheid verliest. Hierdoor gaat het plannen niet alleen over structuur, maar vooral over emotionele belasting en de relatie tussen ouder en kind.

Als ontwerper word ik gedreven door emoties en verhalen. Ik geloof dat ontwerp kan bijdragen aan het verzachten van moeilijke situaties en het versterken van verbinding tussen mensen. Mijn persoonlijke ervaring motiveerde mij om dit vraagstuk te onderzoeken. Ik wilde begrijpen hoe het moment van plannen, dat nu vaak voelt als een verplichting of zorgtaak, opnieuw vormgegeven kan worden. Mijn focus lag daarbij op het creëren van speelsheid, tastbaarheid en samenwerking. Zo ontstaat niet alleen een praktische planning, maar ook een betekenisvol moment waarin ouder en kind zich gelijkwaardig voelen.

Om dit te onderzoeken sprak ik met jongeren die een ouder met dementie hebben, woonde ik lotgenotenavonden en een dementiepanel bij, raadpleegde ik experts en testte ik ideeën bij dementerenden. Ik voerde experimenten uit met verschillende vormen en materialen: een puzzelplanner, kaartspellen, blokken, kleurensystemen, geluid en 3D-objecten. Elke iteratie liet zien wat werkte en wat niet. Zo bleek tekst minder goed te werken, terwijl tastbare vormen juist duidelijkheid en plezier brachten. Ook ontdekte ik dat samen bouwen en om de beurt keuzes maken essentieel zijn om gelijkwaardigheid te ervaren. Uiteindelijk werd duidelijk dat een combinatie van tastbaarheid, persoonlijke invulling en herkenbaarheid het plannen niet alleen lichter maakt, maar ook verbindend en zelfs leuk kan laten voelen.

Uit dit proces ontstond PlanPlezier. Een bordspelachtig hulpmiddel waarmee een kind en een ouder met beginnende Alzheimer samen hun dag plannen. Het spel bevat kleifiguren voor basisactiviteiten zoals wandelen, boodschappen of naar bed gaan. Daarnaast zit er extra klei en eenvoudige tools in de doos, zodat persoonlijke activiteiten kunnen worden toegevoegd, bijvoorbeeld het uitlaten van een hond. Door deze flexibiliteit voelt de planning herkenbaar en eigen. Tijdens het plannen plaatsen ouder en kind om de beurt activiteiten op het bord. Twee interactieve knoppen maken het mogelijk om de planning per dagdeel op te nemen in de stem van het kind. De ouder kan dit later terugluisteren, wat rust en houvast geeft op momenten van verwarring. Zo verandert een confronterende taak in een gezamenlijk en plezierig ritueel, dat niet alleen overzicht biedt, maar vooral verbinding en gelijkwaardigheid tussen ouder en kind.