Thermisch Evenwicht
"Hoe kan een embodied experience worden ingezet om gebruikers van KI toepassingen bewust te maken van de negatieve milieu-impact, met als doel een meetbare verandering in gebruiksgedrag?"
In een tijd waarin kunstmatige intelligentie (AI) overal om ons heen is vergeten we vaak dat deze technologie ook een fysieke realiteit heeft. Achter elke digitale interactie gaat een flinke milieu-impact schuil: enorme hoeveelheden stroom, miljoenen liters water en de winning van zeldzame grondstoffen. En die verborgen kosten? Die voelen we meestal niet.
Dit afstudeerproject maakt deze verborgen gevolgen van AI tastbaar. Het eindresultaat is de interactieve installatie Thermisch Evenwicht: een fysieke en zintuiglijke ervaring die je letterlijk laat voelen hoeveel energie AI verbruikt. Bezoekers ervaren temperatuurveranderingen die gekoppeld zijn aan digitale activiteit. Hierdoor wordt duidelijk dat AI niet gewichtloos is, maar invloed heeft op zowel ons lichaam als het milieu.
De installatie is gebaseerd op het principe van homeostase – de manier waarop het menselijk lichaam zijn temperatuur in balans houdt – en past dit toe op AI-gebruik. Net zoals een lichaam uit balans raakt bij overbelasting, laat Thermisch Evenwicht zien wat er gebeurt wanneer we AI gebruiken zonder stil te staan bij de ecologische gevolgen.
In het ontwerp heb ik me laten inspireren door denkers als Kate Crawford, die in Atlas of AI (2021) aantoont dat AI niet alleen software is, maar afhankelijk is van fysieke infrastructuur, arbeid en energie. Ook het werk van Sasha Luccioni (Hugging Face, Climate Change AI) was belangrijk; zij laat zien hoe groot de CO₂-uitstoot en het waterverbruik van AI werkelijk zijn, en pleit voor meer transparantie binnen de technologie-industrie.
Cijfers maken dat duidelijk: het trainen van GPT-3 kostte volgens Brown et al. (z.d.) ruim 500 ton CO₂, vergelijkbaar met de uitstoot van 112 auto’s in een jaar. En volgens onderzoek van Ren (z.d.) verbruikt één AI-gegenereerde e-mail tot een halve liter water. Dit soort data zijn indrukwekkend, maar vaak abstract – daarom wilde ik deze informatie niet alleen tonen, maar voelbaar maken.
Thermisch Evenwicht is dus geen theoretische uitleg of grafiek, maar een fysieke confrontatie met de gevolgen van ons digitale gedrag. Het is een uitnodiging om stil te staan, om te voelen, en om kritisch te kijken naar de technologie die we dagelijks gebruiken. Hoe ver reikt onze verantwoordelijkheid? En kunnen we AI anders ontwerpen, met respect voor de grenzen van onze planeet?
Atlas of AI - Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence - Kate Crawford | Are.na. (z.d.). Are.na. https://www.are.na/block/11669646
Luccioni, S. – Hugging Face / Climate Change AI
Brown, T. B., B., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., & Prafulla Dhariwal Arvind Neelakantan Pranav Shyam Girish Sastry Amanda Askell Sandhini Agarwal Ariel Herbert-Voss Gretchen Krueger Tom Henighan Rewon Child Aditya Ramesh Daniel M. Ziegler Jeffrey Wu Clemens Winter Christopher Hesse Mark Chen Eric Sigler Mateusz Litwin Scott Gray Benjamin Chess Jack Clark Christopher Berner Sam McCandlish Alec Radford Ilya Sutskever Dario Amodei. (z.d.). Language Models are Few-Shot Learners. Pdf. https://proceedings.neurips.cc/paper/2020/file/1457c0d6bfcb4967418bfb8ac142f64a-Paper.pdf
Ren, S. (z.d.). AI consumes a lot of water — but why? [Video]. TED Talks. https://www.ted.com/talks/shaoleirenaiconsumesalotofwaterbut_why
Robinson, S. (2023, 12 juli). What is embodied experience design anyway? Thinksitdo: Thinking, Situating And Doing Design. https://www.thinksitdo.com/writing/what-is-embodied-experience-design-anyway/
Corporate Responsibility. (2025, 30 mei). Environmental Sustainability Report. https://www.microsoft.com/en-us/corporate-responsibility/sustainability/report/
2022 Environmental Report - Google Sustainability. (z.d.). Sustainability. https://sustainability.google/reports/google-2022-environmental-report/