Tijdvak Verteld
Hoe kunnen hedendaagse objecten, gecombineerd met AI-gestuurde historische personages, ingezet worden als toegangspoorten tot het verleden, zodat mensen via visueel ontwerp, storytelling en interactieve dialoog op een toegankelijke en educatieve manier historische kennis en inzicht ontwikkelen, buiten de traditionele museumcontext?
“Praat met het verleden, begrijp het heden, bouw aan de toekomst.”
Deze quote vat de essentie van Tijdvak Verteld samen: geschiedenis niet als droge kennis, maar als gesprekspartner. Door middel van AI krijgen leerlingen de kans om historische perspectieven te verkennen, hun eigen vragen te stellen en actief na te denken over het verleden.
Probleemstelling
Veel middelbare scholieren geven aan dat ze geschiedenis ervaren als afstandelijk, saai of puur feitelijk. Traditionele les vormen, zoals schoolboeken of musea, bieden volgens hen vaak weinig ruimte voor persoonlijke betrokkenheid, interactie of verbeelding. Ik merkte dat hierdoor belangrijke leerdoelen, zoals het ontwikkelen van historisch bewustzijn en het begrijpen van standplaatsgebondenheid, onvoldoende tot leven komen in de klas.
Positionering
Binnen het domein van geschiedenisonderwijs en -presentatie bestaan uiteenlopende benaderingen: van musea tot digitale storytelling, VR en AI-avatars. Veel van deze toepassingen zijn technisch indrukwekkend, maar sluiten niet altijd aan bij de realiteit van het klaslokaal: ze zijn complex, gericht op entertainment of onvoldoende ingebed in het curriculum.
Ik kies niet voor spektakel of beroemde figuren, maar voor toegankelijke, inhoudelijk verantwoorde interactie met fictieve AI-karakters, afgestemd op toets doelen, thema’s en taalniveau. Mijn karakters spreken vanuit hun eigen tijd en wereldbeeld, en zetten leerlingen aan tot verwondering, perspectief name en kritische reflectie.
- Sam Wineburg (Amerikaans onderwijskundige, expert historisch denken)
Oplossing
Tijdvak Verteld is een interactieve leerervaring waarin fictieve AI-karakters, elk gekoppeld aan een hedendaags object, het verleden tot leven brengen. Leerlingen scannen een, object en voeren vervolgens een dialoog met een historisch karakter dat spreekt vanuit zijn of haar tijd en perspectief. De gesprekken zijn niet toets gericht, maar verkennend, persoonlijk en thematisch verdiepend.
Onwerpaanpak
Het project is ontwikkeld met testen in klaslokalen, input van docenten en technische verfijning van AI-prompts. Er zijn zes AI-karakters ontworpen, elk met een uniek thema, historische context en gespreksstijl.
- Peter Seixas (Grondlegger Historical Thinking Project – Canada)
Proof of concept
Het concept is getest binnen Havo 1 op de KSE in Etten-Leur. Leerlingen reageerden enthousiast, noemden het “cool” en gingen ook buiten de les zelfstandig verder met de AI. Docenten gaven aan dat het project waardevol is bij het openen of afsluiten van een tijdvak, omdat de nieuwsgierigheid opwekt en ruimte biedt voor verdieping zonder toets druk.
Tijdvak Verteld laat zien hoe AI kan worden ingezet als verhalende en reflectieve leerpartner in plaats van als antwoordmachine. Het project biedt een schaalbaar en thematisch flexibel format dat toepasbaar is binnen verschillende tijdvakken en lesniveaus.
