Tussen Stof en Steen
Hoe kan het Oertijdmuseum (interactief) design inzetten om meer samenhang te creëren binnen de tentoonstelling en de betrokkenheid van bezoekers te vergroten?
Musea bevinden zich in een tijd van grote verandering. Waar de nadruk vroeger lag op het tonen en bewaren van objecten, verschuift de focus tegenwoordig naar het bieden van betekenisvolle ervaringen. Bezoekers verwachten meer dan alleen informatie: ze willen geraakt worden, verrast worden en zich actief betrokken voelen. Om aan deze veranderende verwachtingen te voldoen, krijgt het ontwerp van tentoonstellingen een steeds belangrijkere rol binnen musea.
Het Oertijdmuseum is een natuurhistorisch museum dat zich richt op de wereld van dinosauriërs, fossielen en geologische vondsten. Maar een ruimte vol fossielen spreekt niet vanzelf. Het museum ervaart dat bezoekers zich niet betrokken voelen bij de tentoonstelling ‘Fossiele vindplaatsen in Nederland’. Er is te weinig samenhang en de tentoonstelling weet de interesse van bezoekers niet goed vast te houden.
Uit observaties en interviews blijkt dat bezoekers behoefte hebben aan een tentoonstelling die op meerdere manieren aanspreekt: visueel, emotioneel en inhoudelijk. Ze willen niet alleen informatie lezen, maar ook iets beleven, voelen en begrijpen.
Wat ontbreekt is niet de kennis, maar de ervaring.
Een tentoonstelling die écht wil verbinden, moet meer doen dan informeren. Ze moet uitnodigen tot ontdekken, tot aanraken, tot inleven. Ze moet de bezoeker het gevoel geven dat zij zelf deel zijn van een verhaal. Om die betrokkenheid te versterken, is het belangrijk dat meerdere zintuigen worden aangesproken. Beeld, geluid, ruimte en fysieke interactie werken samen om een ervaring te creëren die je niet alleen begrijpt, maar ook echt voelt en onthoudt. Alles in de tentoonstelling moet met elkaar verbonden zijn, de vorm, de inhoud en de sfeer. En omdat bezoekers vaak weinig lezen, moet de boodschap zichtbaar, voelbaar en begrijpelijk zijn zonder veel woorden.
Daarom is er in dit project gekozen voor een ontwerp dat bezoekers meeneemt in het proces van ontdekken. Niet als informatief verhaal, maar als ervaring waarin de bezoeker zelf de lagen blootlegt.
Het Ontwerp
Het eindontwerp is een interactieve installatie waarin bezoekers het opgravingsproces zelf kunnen beleven. Ze nemen plaats achter een ouderwets ogend secretaire met in het blad een touchscreen verwerkt. Op het scherm navigeert de bezoeker door verschillende vindplaatsen, leren ze over de bodemsoorten, en ontdekt de bezoeker welke fossielen daar zijn gevonden. De bezoeker wordt meegenomen in het proces alsof ze zelf aan het ontdekken zijn, ze graven de bodem af, maken de fossielen schoon en inspecteren ze.
Op de muur hangt een grote kaart van Nederland, waarin de geografische locaties van de fossiele vindplaatsen zichtbaar wordt gemaakt. De kaart is verouderd van stijl, dit versterkt de sfeer van onderzoek en avontuur. De vormgeving van de opstelling heeft een wetenschappelijke en nostalgische uitstraling. Dit sluit aan bij het onderwerp, maar vooral ook bij de ruimte waarin het geplaatst wordt.
