De Koppenstrijd

by Ruben Lof

Hoe kan ik nieuwsconsumenten (die regelmatig online nieuws volgen van gerenommeerde Nederlandse schrijvende pers) bewust maken van hoe journalistieke keuzes in koppen hun beeld van de werkelijkheid vormen, om zo de mediawijsheid van nieuwsconsumenten te vergroten?

De Koppenstrijd | Framing | Bordspel | Mediawijsheid | Afstuderen | 2026

Heb jij je weleens afgevraagd waarom je het ene nieuwsbericht eerder aanklikt dan het andere? Weet jij welke woorden worden gebruikt om jouw kijk op het nieuws te sturen? Zelf dacht ik aardig mediawijs te zijn, totdat ik erachter kwam dat de keuze voor slechts één woord al invloed kan hebben op hoe wij als nieuwsconsument het bericht interpreteren. Dit verschijnsel, ook wel framing genoemd, speelt een belangrijke rol in ons online leven. Om hier meer over te leren en inzicht in te krijgen, ben ik een onderzoek gestart naar framing binnen gerenommeerde Nederlandse kranten. Daarbij staat de vraag centraal hoe journalistieke woordkeuzes de perceptie van de nieuwslezer beïnvloeden, en hoe deze inzichten vertaald kunnen worden met als doel de mediawijsheid van de nieuwsconsument te vergroten.

Wat is mediawijsheid?
Mediawijsheid is de verzameling competenties die nodig zijn om actief, kritisch en bewust deel te nemen aan onze mediasamenleving. In de volksmond wordt mediawijsheid vaak gelijkgesteld aan het herkennen van nepnieuws of desinformatie. Hoewel dit een belangrijk aspect is, richt mijn onderzoek zich op de subtiele en minder zichtbare framing, waarbij woordkeuze sturend is voor hoe een, schijnbaar neutraal, nieuwsbericht wordt geïnterpreteerd.

Mijn ontwerp:

De Koppenstrijd – Word de grootste krant van Paxhaven!

Welkom in de fictieve wereld van Paxhaven, een multiculturele handelsstad waar Dwergen, Elfen, Orcs en Ondoden samenleven. De Dwergen en Elfen waren de oorspronkelijke stichters en bouwden samen het oude stadscentrum. Later migreerden de Orcs naar Paxhaven, waar zij zich integreerden door hun kracht en vakmanschap in te zetten bij de uitbreiding en beveiliging van de stad. De meest recente inwoners zijn de Ondoden, die na het verlies van hun meester op zoek zijn gegaan naar een nieuw bestaan. Hoewel zij proberen hun plek in de samenleving te vinden, worden ze nog altijd met wantrouwen bekeken.

In het hart van de stad, rondom het centrale plein, zijn vier krantenredacties gevestigd. Elke redactie wordt voornamelijk gerund door één volk. Dit zijn de spelers in De Koppenstrijd: rivaliserende kranten die strijden om invloed, vertrouwen en de macht om het verhaal van Paxhaven te bepalen.

De kracht van De Koppenstrijd zit in de belevingservaring en de verschillende spelelementen, waarbij de spelers herhaaldelijk uitgedaagd worden om zelf framingkeuzes te maken. Door spelers bewust na te laten denken over woordgebruik, en welke invloed die keuze heeft op lezers, leren zij framing niet alleen herkennen binnen het spel, maar ook daarbuiten. Spelplezier is een belangrijke factor; deze zorgt dat de boodschap zich herhaalt telkens wanneer het spel opnieuw gespeeld wordt. Dit zal de bewustwording van framing versterken en verdiepen.

Verhalen vertellen hoort bij ons menselijk bestaan. Als ontwerper zie ik mijzelf als een storyteller; ieder goed verhaal heeft een boodschap en een moraal. Mijn interesse ligt in het overbrengen van een boodschap op een manier dat mensen er graag naar luisteren, zonder het aan hen op te dringen.

Mijn spel speelt zich af in een fantasiesetting, wat de mogelijkheid geeft om afstand te nemen van de directe actualiteit. Door niet letterlijk te verwijzen naar echte groepen of politieke conflicten, kunnen dezelfde onderliggende dynamieken worden onderzocht in een minder beladen vorm. Dit maakt ruimte voor satire en symboliek, waarbij volken zoals Orcs, Dwergen, Ondoden en Elfen maatschappelijke rollen kunnen vertegenwoordigen zonder expliciet of moraliserend te worden.

Door de realiteit te vertalen naar een fantasiewereld wordt de thematiek subtiel verweven met het spel en ontstaat een veilige metaforische ruimte waarin spelers vrij kunnen nadenken over hun eigen framing en keuzes.

Er is een uitlegvideo beschikbaar waarin het basisprincipe van De Koppenstrijd wordt toegelicht. Ik nodig u uit om de onderstaande video te bekijken.