Over & Overprikkeld

AANLEIDING

We leven in een maatschappij die 24/7 'aan' staat. Voor de meeste mensen is die constante stroom van geluid, beeld en informatie de normaalste zaak van de wereld. Maar er is een grote groep mensen voor wie dit dagelijks een uitputtingsslag is. Het probleem zit in de filtering van prikkels.

In een gemiddeld brein werkt de Thalamus als een poortwachter: onbelangrijke achtergrondgeluiden worden gedempt. Bij mensen die gevoelig zijn voor overprikkeling (zoals bij ASS of epilepsie) staat die poort wagenwijd open. Het geluid van een tram, een knipperende lamp of een gesprek drie tafels verderop; alles komt binnen als voorgrondinformatie. Het resultaat is dat het systeem crasht. Het verraderlijke is dat je dit aan de buitenkant niet ziet. Je ziet geen gips en geen verband, maar van binnen is het totale chaos. Dat maakt het voor de omgeving vaak lastig om te begrijpen waarom iemand 'ineens' moet afhaken.

HET CONTRAST: VAN STILTE NAAR CHAOS

De basis van dit ontwerp ligt in het extreme contrast tussen twee uitersten: totale stilte en totale chaos. Het gaat om het verschil tussen een prikkelarme omgeving, waar het brein tot rust kan komen, en de genadeloze drukte van de stad waar alles om aandacht schreeuwt.

Voor iemand die gevoelig is voor prikkels, is de overgang tussen die twee werelden geen geleidelijk proces, maar een fysieke klap. Het moment dat je vanuit je veilige bubbel de drukte in stapt, blokkeert het systeem direct. Dat ongrijpbare gevoel, het verschil tussen de helende werking van rust en de vernietigende werking van lawaai, is precies wat ik tastbaar wilde maken. Want hoe leg je aan een buitenstaander uit hoe gewelddadig die overgang voelt als ze het zelf nooit meemaken?

GEEN UITLEG MAAR ERVARING
Ik kwam er al snel achter dat traditionele media zoals video of tekst niet genoeg waren. Als je naar een scherm kijkt, blijf je een toeschouwer op afstand. Ik wilde die afstand wegnemen en je het zelf laten meemaken. Daarom heb ik gekozen voor Virtual Reality.

VR is het enige medium waarmee ik je volledig kan afsluiten van de echte wereld. Ik bepaal wat je ziet en wat je hoort, en kan zo je zintuigen tijdelijk overnemen. Het is geen uitleg-animatie, maar een ervaring die je dwingt om door mijn bril te kijken.

DE START

De reis begint in een fysieke ruimte. Bij binnenkomst zie je instructies hangen over het gebruik van de headset. Hier lees je stap voor stap hoe je het apparaat opzet en instelt, zodat de techniek geen obstakel vormt. Zodra je er klaar voor bent, zet je de bril op en start de ervaring.

DE OVERPRIKKELDE WERELD

De Stilte
Je begint in alle rust. Je zit op het bankje in het witte bos. Het is een moment van isolatie. Dit is de enige plek waar je brein even rust krijgt omdat er amper prikkels zijn.

De opstapeling
Die rust is tijdelijk. Vanuit het niets word je de drukke stad in getrokken. De prikkels stapelen zich op en je persoonlijke ruimte wordt kleiner. Vervolgens stap je een café binnen. Hier gaat het mis. Veel achtergrondgeluiden lopen dwars door elkaar heen tot een ondefinieerbare ruis. Ik gebruik visuele effecten waardoor het beeld wazig wordt en er strepen en flitsen door je blikveld schieten. Je verliest het overzicht en de controle over je omgeving.

De Climax
In het café wordt de druk zo hoog dat het systeem het niet meer aankan. Het beeld en geluid worden te veel en het scherm gaat op zwart.

DE LOOP

De ervaring stopt niet met een 'happy end' of een oplossing. Na de crash word je weer teruggezet naar het begin: het bankje in de sneeuw. Dit is de kern van het project. Overprikkeling los je niet zomaar op. Het is een continu proces dat zich blijft herhalen.

Hier zie je in de film hoe de sneeuw van het bankje wordt geveegd. Doordat de sneeuw vers is, zie je dat hier niemand anders is geweest, en je hier dus absolute rust kan ervaren. De terugkeer naar het bankje is noodzakelijk om weer op te laden voor de volgende keer. Met dit project wil ik laten zien dat die stilte voor veel mensen geen luxe is, maar de enige manier om overeind te blijven in de drukte.

HET BOEKJE

Omdat de VR-ervaring heftig kan zijn en geen tekst en uitleg geeft, is er na afloop een fysiek klein boekje wat megegeven wordt. Dit is niet alleen om even bij te komen, maar vooral om te begrijpen wat je net hebt gezien. In het boekje kun je de ervaring feitelijk teruglinken aan de medische realiteit. Zo leer je dat de flitsen en het wazige beeld geen willekeurige effecten zijn, maar biologisch te verklaren reacties van het brein. Daarnaast vind je hierin mijn persoonlijke verhaal als maker terug. Daarin neem ik je mee in mijn ervaringen, en waarom dit project zo belangrijk is voor mij.