Whale Timed
Hoe kunnen 9-tot-5 kantoorwerknemers via gamificatie worden getraind in somatisch bewustzijn, zodat zij fysieke signalen zelfstandig leren herkennen?
Is je rug krom, zonder dat je het doorhad? Of merk je nu pas dat je je adem inhoudt? Dit zijn veelvoorkomende signalen van het digitale tijdperk waarin we leven. We zijn omringd door schermen, waardoor de aandacht steeds vaker wordt gericht op externe prikkels in plaats van op het luisteren naar lichamelijke signalen. Taken, meldingen en deadlines vragen voortdurend om onze aandacht, terwijl aandacht voor welzijn op de achtergrond blijft.
Met deze gamified applicatie wil ik 9-tot-5-kantoormedewerkers aanmoedigen om gedurende de werkdag bewust korte pauzemomenten te nemen, met als doel het bevorderen van lichamelijk bewustzijn en zelfzorg.
Probleemstelling
Wist je dat Nederland Europees kampioen zitten is? Bijna 47% van de Nederlandse werknemers zit gemiddeld meer dan zes uur per dag. Dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten met maar liefst 74% ten opzichte van werknemers die minder dan vier uur per dag zitten.
Maar hoe is deze situatie ontstaan?
Door de opkomst van digitale schermen in zowel de werkomgeving als de sociale context worden mensen steeds meer aangemoedigd om zittend te werken en te leven. Met name werknemers in de IT- en financiële sector brengen het grootste deel van hun werkdag achter een computer door, met een gemiddelde zitduur van 6,8 uur per dag. Digitale schermen versterken niet alleen sedentair gedrag, maar dragen ook bij aan lichamelijke klachten, zoals screen apnea. Dit fenomeen houdt in dat de ademhaling onbewust wordt vastgehouden tijdens momenten van intense concentratie. [1]
Hierdoor wordt de vecht-of-vluchtreactie geactiveerd: een stressrespons die normaal optreedt bij gevaar. Het lichaam maakt hierbij echter geen onderscheid tussen een daadwerkelijke bedreiging en een digitale prikkel, zoals een melding. Meldingen zijn onverwacht en vragen direct om aandacht, wat kan bijdragen aan het activeren van de vecht-of-vluchtreactie. Door de voortdurende blootstelling aan externe prikkels via digitale schermen kan het lichaam zich daardoor in een bijna continue staat van lichte stress bevinden, wat het optreden van screen apnea kan bevorderen. Dit resulteert in een vicieuze cirkel. [2]
Naast veranderingen in de ademhaling kunnen ook andere lichamelijke signalen ontstaan die door langdurige blootstelling aan digitale schermen minder snel worden opgemerkt, zoals houding, hartslag en spierspanning. Het hersengebied insula, dat betrokken is bij interoceptief bewustzijn, het vermogen om lichamelijke signalen waar te nemen en te interpreteren, kan door langdurig schermgebruik verzwakken. Hierdoor neemt het lichaamsbewustzijn af. Dit kan zich uiten in een gekromde houding, gespannen spieren en een naar voren getrokken hoofd. Tegelijkertijd is het lichaam in staat dit bewustzijn opnieuw te ontwikkelen en lichamelijke signalen beter te herkennen door middel van bewuste stretch- en ademhalingsoefeningen. [3]
Tijd voor een pauze
Whale Timed is een overlay-app die is ontworpen om 9-tot-5-werknemers te stimuleren pauzes niet te ervaren als een extra taak, maar als een klein moment dat bijdraagt aan hun welzijn. Pauzemomenten zijn hierbij niet bedoeld om te scrollen op de telefoon, maar om eenvoudige handelingen uit te voeren, zoals stretchen of het drinken van water. De oefeningen binnen de applicatie zijn bewust laagdrempelig en subtiel ontworpen en functioneren als een korte, positieve boost gedurende de werkdag.
Binnen Whale Timed ontmoet de gebruiker een walvis die zijn compagnon wordt en gepersonaliseerd kan worden, waaronder het geven van een naam en een kleur. Deze walvis respecteert het dagschema van de gebruiker, maar zoekt actief contact wanneer het tijd is om een pauzemoment te nemen. Samen met zijn vriend Keeper begeleidt de walvis de gebruiker bij het uitvoeren van stretch- en ademhalingsoefeningen. Naarmate de gebruiker vaker oefeningen verricht, kan de walvis nieuwe schatten ontdekken, zoals het ontgrendelen van extra oefeningen, accessoires voor de walvis en andere beloningen. Op deze manier wordt het nemen van pauzes op een speelse en motiverende wijze geïntegreerd in de werkdag.
Het knusse hutje
Het hutje is de persoonlijke ruimte van de gebruiker: een gezellige strandhut waarin instellingen kunnen worden beheerd en verzamelde beloningen kunnen worden bekeken.
In het hutje bevinden zich verschillende onderdelen, waaronder de agenda. Hierin kan de gebruiker inzicht krijgen in zijn voortgang, zoals hoe vaak oefeningen zijn uitgevoerd en of de gebruiker een consistente streak heeft opgebouwd. Daarnaast kan de gebruiker zijn of haar planning vastleggen, zodat de walvis hier rekening mee houdt. Op deze manier wordt de gebruiker niet gestoord tijdens bijvoorbeeld een vergadering, of wordt er juist voorafgaand aan een meeting een pauzemoment voorgesteld.
Een ander onderdeel is de oefenmap. Hierin zijn vijf laagdrempelige en subtiele stretch- en ademhalingsoefeningen beschikbaar. Naarmate de gebruiker vaker oefeningen verricht, worden geleidelijk meer en complexere oefeningen ontgrendeld.
Voor het uitvoeren van de oefeningen kan de gebruiker kiezen uit twee modi. De eerste is de immersieve modus, waarbij het volledige scherm wordt gebruikt zodat externe afleidingen worden verminderd en de gebruiker zich volledig kan concentreren op de oefening. De tweede is de compacte modus, waarin de oefening in een klein venster wordt weergegeven. Deze modus maakt het mogelijk om oefeningen op een subtiele en onopvallende manier uit te voeren, bijvoorbeeld in een werkomgeving met beperkte privacy.
Conclusie
Whale Timed geeft de controle en vrijheid terug aan de gebruiker in een werkomgeving die voortdurend om aandacht vraagt. Door consistente en bewuste pauzemomenten leert het lichaam lichamelijke signalen opnieuw te herkennen, in plaats van automatisch te reageren op externe digitale prikkels. Op deze manier helpt de applicatie gebruikers om uit een sedentaire werkhouding te stappen en weer aandacht te ontwikkelen voor hun eigen welzijn gedurende de werkdag.
[1] TNO. (2024, March 15). Nederland Europees kampioen zitten. tno.nl/nl. https://www.tno.nl/nl/newsroom/2024/02/nederland-europees-kampioen-zitten/
[2] Shermohammed, M., Davidow, J. Y., Somerville, L. H., & Murty, V. P. (2018). Stress impacts the fidelity but not strength of emotional memories. Brain and Cognition, 133, 33–41. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2018.09.001
[3] Wallman-Jones, A., Nigg, C., Benzing, V., & Schmidt, M. (2023). Leave the screen: The influence of everyday behaviors on self-reported interoception. Biological Psychology, 181, 108600. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2023.108600